Η δικαστική αθώωση της αντιτσιγγάνικης ακροδεξιάς μισαλλοδοξίας

Η αθώωση της μισαλλοδοξίας

Τη νύχτα 2-3 Αυγούστου 1944 οι Ναζί «εκκαθάρισαν» το τσιγγάνικο στρατόπεδο συγκέντρωσης (“Zigeunerlager”) στο Auschwitz εξολοθρεύοντας στους θαλάμους αερίων 2897 άνδρες, γυναίκες και παιδιά.


Protagon.gr 
 3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2011, 07:16
Τη νύχτα 2-3 Αυγούστου 1944 οι Ναζί «εκκαθάρισαν» το τσιγγάνικο στρατόπεδο συγκέντρωσης (“Zigeunerlager”) στο Auschwitz εξολοθρεύοντας στους θαλάμους αερίων 2897 άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Στις εβδομάδες, μήνες και χρόνια που προηγήθηκαν, άλλοι 20,000 Ρομά έχασαν τη ζωή τους στο Auschwitz, από πείνα, αρρώστιες, εξολόθρευση, ή και πειράματα του διαβόητου γιατρού Josef Mengele. Πολλές εκατοντάδες χιλιάδες άλλοι Ρομά εξολοθρεύτηκαν από τους Ναζί και τους συμμάχους τους ανά την Ευρώπη την ίδια εποχή. Με καθυστέρηση δεκαετιών, οι gadjo (μη Ρομά) αναγνώρισαν την 2 Αυγούστου ως Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά (“Porajmos” στη ρομανί γλώσσα τους).
Το «φυλετικό» μίσος που καλλιεργήθηκε συστηματικά με δημοσιεύματα και άλλες μορφές προπαγάνδας πριν από τα Ολοκαυτώματα των Ρομά (και των Εβραίων) πρόσφεραν το υπόβαθρο που επέτρεψε αυτές (και τόσες άλλες) τις γενοκτονίες. Στο άρθρο του «Μικρή περιήγηση στη γλώσσα των ρατσιστών» («Αυγή» 21 Μαρτίου 2004), ο Καθηγητής του ΑΠΘ Γιώργος Τσιάκαλος αναφέρει πως με το «λόγο και δομημένη γλώσσα … που ακούμε από τα χείλη των εγχώριων ρατσιστών» διαμορφώνεται «η άποψη περί κατωτερότητας ή/και επικινδυνότητας μιας κατηγορίας ανθρώπων, και διατυπώνεται μια πολιτική που θεμελιώνεται στο διαχωρισμό του κόσμου σε εχθρούς και φίλους». «Τις επιδιώξεις αυτές εξυπηρετούν διάφορα μορφολογικά στοιχεία όπως … η χρήση εθνοτικών επιθετικών προσδιορισμών, όταν περιγράφονται αρνητικά φορτισμένες πράξεις («Τσιγγάνος διακινούσε ναρκωτικά») και, αντίθετα, η αποσιώπησή τους, όταν πρόκειται για θετικές πράξεις», αναφέρει στη συνέχεια.
Αυτός ο ρατσιστικός λόγος επιβάλλεται από τις διεθνείς συμβάσεις να διώκεται και η ελληνική έννομη τάξη έχει το ανάλογο εργαλείο, τον αντιρατσιστικό νόμο 927/1979. Όμως, στην έκθεσή της για την Ελλάδα του Σεπτεμβρίου 2009 «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) εκφράζει τη λύπη της, καθώς οι αρχές ομολογούν ότι ο Νόμος 927/1979  εξακολουθεί να εφαρμόζεται σπάνια παρόλο που πληροφορίες υποδεικνύουν περιπτώσεις υποκίνησης φυλετικού μίσους στην Ελλάδα… Η ECRI έχει λάβει αναφορές για κάποιους δικαστές και εισαγγελείς που κάνουν ρατσιστικές δηλώσεις. Η ECRI συνιστά στις ελληνικές αρχές να ενισχύσουν την αρχική και την τρέχουσα εκπαίδευση που παρέχεται στους δικαστές και τους εισαγγελείς για θέματα που αφορούν το ρατσισμό και τις φυλετικές διακρίσεις. Συνιστά επίσης να τους παρέχεται αρχική εκπαίδευση και εκπαίδευση εντός της υπηρεσίας για τη σχετική ελληνική νομοθεσία. Η ECRI συνιστά η εκπαίδευση αυτού του είδους να παρέχεται στους εισαγγελείς και η ίδια δυνατότητα να προσφέρεται και στους δικηγόρους».  Ένα μήνα νωρίτερα στη δική της έκθεση για την Ελλάδα, «η Επιτροπή του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων ανησυχεί από αναφορές για τη διάδοση ρατσιστικών στερεοτύπων και μισαλλόδοξων σχολίων από συγκεκριμένες οργανώσεις και ΜΜΕ κατά προσώπων που ανήκουν σε διαφορετικές εθνοτικές και φυλετικές ομάδες. Η Επιτροπή απευθύνει σύσταση στο Κράτος μέλος να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την τιμωρία των οργανώσεων και ΜΜΕ που είναι ένοχα τέτοιων πράξεων. Περαιτέρω απευθύνει σύσταση στο Κράτος μέλος να απαγορεύσει συγκεκριμένα νεο-ναζιστικές ομάδες από την επικράτειά του και να λάβει πιο αποτελεσματικά μέτρα για να διασφαλίσει την ανεκτικότητα απέναντι σε πρόσωπα με διαφορετική εθνοτική καταγωγή.» Η ελληνική δικαιοσύνη όμως όχι μόνο δεν έδειξε να ευαισθητοποιείται από τις συστάσεις αυτές, αλλά φρόντισε να επιβεβαιώσει τις ανησυχίες των διεθνών οργάνων με σειρά νέων απαλλακτικών αποφάσεων σε υποθέσεις του αντιρατσιστικού νόμου. Η πιο πρόσφατη απόφαση είναι και η πιο εξοργιστική γιατί βασίζεται σε προκλητική διαστρέβλωση των γεγονότων.
Στις 20 Οκτωβρίου 2010, στο ΙΑ’ Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών δικάζονταν οι διευθυντές των ακροδεξιών εφημερίδων «Ελεύθερος Κόσμος» (ΕΚ) και «Χρυσή Αυγή» (ΧΑ) κατηγορούμενοι ότι «εξέφρασαν φράσεις και ιδέες προσβλητικές κατά ομάδων προσώπων λόγω της φυλετικής ή εθνικής καταγωγής των». Μεταξύ 12 και 16 Ιουλίου 2008, ο ΕΚ είχε δημοσίευμα με τίτλο «Τον σταύρωσαν Τσιγγάνοι» και η ΧΑ άλλο δημοσίευμα με τίτλο «Συμμορία αθιγγάνων σταύρωσε και δολοφόνησε με λιθοβολισμό έναν 34χρονο τοξικομανή». Ο υπόλοιπος τύπος αναφέρθηκε βέβαια στις συλλήψεις για το αποτρόπαιο έγκλημα, αλλά δεν είχε καμία αναφορά στην ταυτότητα των συλληφθέντων. Ένα μήνα αργότερα, στις 30 Αυγούστου 2008, «Τα Νέα» σε αναλυτικό άρθρο με τίτλο «Μαρτύριο πέρα από τα ανθρώπινα όρια» ανέφεραν πως οι φερόμενοι ως δράστες ήταν «δύο ομογενείς από τη Ρωσία, ένας Έλληνας και δύο Τσιγγάνοι», καταρρίπτοντας τον ακροδεξιό ρατσιστικό μύθο περί «συμμορίας αθιγγάνων». Τελικά, στις 9 Οκτωβρίου 2009, οι εφημερίδες πληροφορούσαν πως μόνο ένας (Ρομ έμπορος ναρκωτικών) καταδικάστηκε σε ισόβια για την απαγωγή και το φόνο του θύματος, ενώ οι άλλοι έξι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν. Μάλιστα, ένα χρόνο αργότερα, στις 18 Οκτωβρίου 2010, οι εφημερίδες πληροφορούσαν πως ένας από τους αθωωθέντες αποζημιώθηκε με 4.500 ευρώ για την προφυλάκισή του επί 450 ημέρες. Τίποτε από όλα αυτά, και φυσικά ούτε μια συγγνώμη, δεν έγραψαν οι ΕΚ και ΧΑ, γιατί θα χάλαγε στόχος τους της δημιουργίας εικόνας συλλογικής επικινδυνότητας για τους Ρομά.
Αν και γνώριζαν όλα αυτά τα γεγονότα αλλά και της επικρίσεις του ΟΗΕ και του ECRI, γιατί κατατέθηκαν προφορικά και γραπτά στη δίκη, οι δικαστές ομόφωνα αθώωσαν τους διευθυντές των ακροδεξιών εντύπων στις 20 Οκτωβρίου 2010. Χρειάστηκαν μετά πάνω από έξι μήνες για να συντάξουν την αιτιολόγηση της αθωωτικής απόφασης 79234/2010 που υπογράφτηκε και καταχωρήθηκε στο ειδικό βιβλίο στις 29 Απριλίου 2011. Τα βασικά σημεία της είναι αποκαλυπτικά: «Η αναφορά στην ιδιότητα των δραστών του εγκλήματος ως τσιγγάνων έγινε όχι απαξιωτικά και προσβλητικά λόγω της φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής, αλλά σε μια προσπάθεια εξειδίκευσης των περιστατικών κάτω από τις οποίες [sic] τελέστηκε το έγκλημα και των δραστών … εν όψει του ότι η πλειοψηφία των δραστών πράγματι ανήκαν στη συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα. Επομένως δεν απέχει από την πραγματικότητα ο τίτλος του επίδικου δημοσιεύματος ότι συμμορία διέπραξε το συγκεκριμένο έγκλημα [οργανωμένη συμμετοχή περισσότερων ατόμων] καθώς και ότι τα περισσότερα μέλη της συμμορίας ήταν τσιγγάνοι. Το γεγονός ότι στο επίμαχο δημοσίευμα δεν αναφέρεται ότι τα μέλη της συμμορίας ήταν κατά πλειοψηφία τσιγγάνοι, πλην όμως συμμετείχαν και άτομα από άλλες κοινωνικές ομάδες, δεν έγινε με σκοπό την στοχοποίηση της συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας και της εκφοράς και διάδοσης προσβλητικών ιδεών σε βάρος των ελλήνων τσιγγάνων αποκλειστικά και μόνο λόγω της φυλετικής και εθνοτικής τους καταγωγής, αλλά λόγω του ότι ο συντάκτης του κειμένου θεωρούσε ότι τα συγκεκριμένα πρόσωπα είχαν και τον προεξάρχοντα ρόλο στη διάπραξη του συγκειμένου αποτρόπαιου αδικήματος.»
Όσες και όσο παρακολούθησαν τη δίκη ξέρουν πως τέτοια επιχειρήματα δεν πρόβαλαν ούτε οι κατηγορούμενοι και οι δικηγόροι τους. Οι δικαστές αναίσχυντα τους ξεπέρασαν υπογράφοντας μερικούς μήνες μετά αιτιολογικό στο οποίο υπήρχε κατ’ αρχή ο ψευδής ισχυρισμός πως η πλειοψηφία των κατηγορούμενων στην υπόθεση ήταν Ρομά. Επιπρόσθετα, αποφαίνονταν χωρίς καμία γνώση της δικογραφίας πως προεξάρχοντα ρόλο στο έγκλημα είχαν οι Ρομά και άρα καλώς στα δημοσιεύματα γινόταν αναφορά αποκλειστικά σε «συμμορία αθιγγάνων». Ακόμα χειρότερα απέδωσαν το χαρακτηρισμό του «δράστη» σε έξι άτομα που έναν ολόκληρο χρόνο πριν είχαν αθωωθεί αμετάκλητα από τη δικαιοσύνη παραβιάζοντας απροκάλυπτα το τεκμήριο αθωότητάς τους. Η ηγεσία της δικαιοσύνης ή, αν χρειαστεί, το εποπτεύον Υπουργείο Δικαιοσύνης καλείται τώρα να ελέγξει πειθαρχικά και ποινικά τους τρεις δικαστές ώστε να μη χρεωθεί η χώρα στο σύνολό της μιαν απόφαση που αποπνέει στην καλύτερη περίπτωση επιπολαιότητα και ανικανότητα και στη χειρότερη ρατσιστικές προκαταλήψεις των συγκεκριμένων δικαστικών λειτουργών.
Σε ένα ρατσιστικό κράτος επικίνδυνοι θεωρούνται οι Ρομά και κάθε άλλη μειονότητα που απειλεί τη φυλετική καθαρότητα. Σε ένα κράτος δικαίου επικίνδυνοι αντίθετα είναι οι δικαστικοί που αθωώνουν προκλητικά τους ρατσιστές αν δεν συμμερίζονται επίσης τουλάχιστο μερικά από τα ρατσιστικά τους στερεότυπα.
*Ο Παναγιώτης Δημητράς είναι μέλος του ελληνικού παρατηρητηρίου των συμφωνιών στο Ελσίνκι.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s