15/04/2019: Μηνυτήρια αναφορά κατά “Καθημερινής” για προβολή αντισημιτικού “καψίματος Ιούδα”

ΠΡΟΣ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΗΣ ΒΙΑΣ

 

15 Απριλίου 2019


Κυρίες/Κύριοι,

Σας υποβάλλουμε άλλη μια μηνυτήρια αναφορά, στα πλαίσια του προγράμματος του Παρατηρητηρίου Ρατσιστικών Εγκλημάτων, για την προβολή από την Καθημερινή του “χυδαία ρατσιστικού” (κατά τη Γενική Γραμματέα Ανθρώπινων Δικαιωμάτων Μαρία Γιαννακάκη«καψίματος του Ιούδα», πράξη -όπως φαίνεται από τα επισυναπτόμενα στο τέλος κείμενα- ευρύτατα γνωστή για το σκόπιμο χαρακτήρα υποκίνησης αντισημιτικού μίσους που για αυτό είναι διαχρονικά καταδικασμένη από την Εκκλησία της Ελλάδας και εκπροσώπους της πολιτείας και του πνευματικού κόσμου, περιλαμβανόμενης και της ίδιας της εδώ μηνυόμενης “Καθημερινής” σε κύριο άρθρο του 2013! 

image.png

ΟΛΓΑ ΧΑΡΑΜΗ

 

1. Για τους Ιούδες στην πυρά
image.png

Ο Άγιος Νικόλαος και τμήμα της περίφημης λίμνης του. (Φωτογραφία: Shutterstock)

 


Από τα Χανιά μέχρι την Ιεράπετρα κι από τις μεγάλες πόλεις έως τα πιο μικρά χωριά, ο Ιούδας καίγεται φαντασμαγορικά το βράδυ της Ανάστασης – αλλού, όπως στα χωριά του Ρεθύμνου, αυτό γίνεται κατά τη διάρκεια του Επιταφίου. Το έθιμο λέγεται σε κάποιες περιοχές και «Ορφανού», ενώ από τους πιο ιδιαίτερους Ιούδες θεωρείται του Αγίου Νικολάου Λασιθίου, καθώς η καύση γίνεται μέσα στη λίμνη. Τη Μεγάλη Πέμπτη, οι νέοι μαζεύουν από τα βουνά τα χηνοπόδια με τα οποία θα στηθεί η «Φουνάρα», όπου και θα καεί ο «Γιούδας», ενώ πολλά σπίτια στήνουν και μια δική τους μικρή φουνάρα στην αυλή του σπιτιού, για το καλό.

Τέσσερα αναλυτικά κείμενα για το βλάσφημο και αντισημιτικό χαρακτήρα του “καψίματος του Ιούδα” και τις τρεις σχετικές εγκυκλίους της Ιεράς Συνόδου, καταδίκη του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου

Α. Μαρία Γιαννακάκη (σήμερα Γενική Γραμματέας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων):
«“Το κάψιμο του Οβριού” φορέας του πιο χυδαίου ρατσισμού» (19 Απριλίου 2014)

kapsimo iouda yannakaki

Β. “Η πιο γνωστή και διαδεδομένη εκδήλωση λαϊκού αντισημιτισμού στην Ελλάδα, το κάψιμο του Ιούδα”Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου (Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης)

ΛΑΪΚΟΣ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΣ: ΤΟ ΚΑΨΙΜΟ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ

*** «Στην [ελληνική] λαϊκή παράδοση, οι βασικότερες κατηγορίες κατά των Εβραίων σχετίζονται με τη σταύρωση του Ιησού και η απήχησή τους υπήρξε ισχυρή. Στην Ακολουθία της Μεγάλης Πέμπτης εκτός από τις κατηγορίες κατά του Ιούδα γίνονται πολλές αναφορές και στο “γένος των Εβραίων”, γένος υπεύθυνο για τη σταύρωση του Ιησού. Οι Εβραίοι αποκαλούνται κατ’ επανάληψη “θεοκτόνοι”, “θεοστυγείς”, “λαός δυσσεβής και παράνομος”, και ζητιέται η τιμωρία τους: “Αλλά δος αυτοίς, Κύριε, κατά τα έργα αυτών, ό,τι κενά κατά σου εμελέτησαν”.

***»Η πιο γνωστή και διαδεδομένη εκδήλωση λαϊκού αντισημιτισμού στην Ελλάδα, το κάψιμο του Ιούδα, είναι έθιμο της Μεγάλης Πέμπτης. Ο Γ. Μέγας παρατηρεί ότι μετά την επικράτηση του χριστιανισμού ταυτίστηκαν με το όνομα του περιπλανώμενου Ιούδα παλιότερες παραδόσεις που σχετίζονταν με τον Οιδίποδα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ασάφεια σχετικά με τον Ιούδα στα Ευαγγέλια οδήγησε τη λαϊκή φαντασία σε ένα πλήθος παραδόσεων, παραμυθιών, τραγουδιών, καταδέσμων, όπου το όνομα Ιούδας χρησιμοποιείται μετωνυμικά. Στους Εβραίους αποδίδονται οι ιδιότητες του Ιούδα. Και αυτές είναι φιλαργυρία, προδοσία, περιπλάνηση, θεοκτονία. Ο Εβραίος ενέχεται για φιλαργυρία και δειλία στις παραδόσεις και παροιμίες του ελληνικού λαού, και πολλά παραδείγματα έχει καταγράψει ο Νικόλαος Πολίτης.

***»Σε ένα κείμενο για τα Πάθη του Ιησού, σύμφωνα με την Ακολουθία της Μεγάλης Εβδομάδας, ο Παπαδιαμάντης παρουσιάζει τον Εβραίο Ιούδα ως προδότη στη διαδικασία αποδιοπόμπησης που οδήγησε στη Σταύρωση, παραφράζοντας και σχολιάζοντας την υμνολογία της Ακολουθίας της Μεγάλης Τετάρτης (…).

***»Το κάψιμο του Ιούδα ήταν μια πρακτική που εφαρμοζόταν με παραλλαγές σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Η ταύτιση Ιούδα και Εβραίων είναι απόλυτη σε χωριά της Θράκης, όπου το ομοίωμα του Ιούδα το ονόμαζαν Οβριό(…).

***»Η [κατά των Εβραίων] κατηγορία της θεοκτονίας, επαναδραστηριοποιημένη μέσα από τη λατρεία, δεν μπορεί να εξεταστεί στο πλαίσιο του ορθολογισμού εφόσον εγγράφεται στο θρησκευτκό βίωμα, παράλληλα όμως μπορεί να εξεταστεί σε σχέση με τον μηχανισμό αποδιοπόμπησης, που κατασκευάζει στον “Εβραίο” έναν ένοχο όχι μόνο για τη θεοκτονία αλλά και για τα δεινά του λαού».

Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου

Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εχει ιδιαίτερα ασχοληθεί με ζητήματα που αναφέρονται στην πολιτισμική εικονολογία και έχει γράψει μελέτες για την εικόνα του Εβραίου στη λογοτεχνία καθώς, επίσης, και για την αναπαράσταση της γενοκτονίας των Εβραίων στην ελληνική πεζογραφία. Αποσπάσματα από το βιβλίο της «Ο Αλλος εν διωγμώ» (Η εικόνα του Εβραίου στη λογοτεχνία -Ζητήματα Ιστορίας και μυθοπλασίας), εκδ. Θεμέλιο, 1998.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 26/04/2001

Γ. «Το Πάσχα του μίσους» (Ιός – Ελευθεροτυπία 11-4-2015)

“Ένα από τα σπάνια έθιμα που επιβιώνουν στις μέρες μας είναι και το πασχαλινό κάψιμο του Ιούδα (ή του Εβραίου), η τελετουργική δηλαδή διαπόμπευση ενός σκιάχτρου ή ομοιώματος ανθρώπου, το οποίο προτού γίνει στάχτη γίνεται στόχος πυροβολισμών και πετροβολήματος. Μεταμορφωμένη σε τουριστική ατραξιόν, αυτή η ακραία αντιεβραϊκή παράσταση συνδυάζει την αναπαραγωγή του ρατσιστικού στερεότυπου με την απαραίτητη φαντασμαγορία. Μόνο που αυτή η φαντασμαγορία δεν διαφέρει καθόλου ως προς το μήνυμά της από τις εντυπωσιακές τελετές που οργανώνει η Κου Κλουξ Κλαν με τους φλεγόμενους σταυρούς στον αμερικανικό Νότο… Θα χρειαστεί και τρίτη εγκύκλιος στις 17.4.1918: «Εις γνώσιν της Ιεράς Συνόδου περιήλθεν, ότι επικρατεί εις τινα εισέτι του Κράτους μέρη, έθιμον ξένον εντελώς προς την Εκκλησίαν, καθ’ ο κατά την Μ. Παρασκευήν γίνεται χρήσις λαϊκών ασμάτων, εν οις υπάρχουσι φράσεις καθαπτόμεναι του Εθνους των Εβραίων, ότι δεν κατά την ημέραν του Πάσχα εξακολουθεί ενιαχού να γίνηται η καύσις του λεγομένου “ομοιώματος του Ιούδα”. Η Ιερά Σύνοδος θεωρεί καθήκον Αυτής, όπως φέρη εις γνώσιν πάντων των χριστιανών, ότι η τήρησις τοιούτων εθίμων αντιβαίνει προς την βάσιν και το θεμέλιον της πίστεως ημών, ήτις είναι η αρετή της αγάπης εν γένει προς πάντα άνθρωπον. Πλην τούτο όμως, καθηκόντως υποδεικνύει άμα η Σύνοδος, ότι τα αντιχριστιανικά ταύτα έθιμα, συντελούσι τα μέγιστα και εις την δημιουργίαν ψυχρότητος μεταξύ του ορθοδόξου πληρώματος και των συμπολιτών ημών Ισραηλιτών, οι οποίοι κοινήν σήμερον μεθ’ ημών έχουσι την πατρίδα και τα αυτά προς αυτήν δικαιώματα και καθήκοντα, επ’ ουδενί δε λόγω επιτρέπεται να θίγηται η φιλοτιμία αυτών διά πράξεων και φράσεων, αίτινες ευκόλως δύνανται να εκληφθώσιν ως προσβλητικαί διά το Εθνος των Ισραηλιτών. Τούτων πάντων ένεκεν η Ιερά Σύνοδος έγνω, έχουσα προ οφθαλμών την τε βάσιν της χριστιανικής ημών πίστεως και το συμφέρον της εν ομονοία συμβιώσεως των τέκνων της πατρίδος, όπως ρητώς απαγορεύση τα έθιμα ταύτα, προτρέπεται δε πάντας εις αποφυγήν τούτων» (αρ. πρωτ. 3476).”

Το πλήρες άρθρο στην ιστοσελίδα: http://www.efsyn.gr/arthro/pasha-toy-misoys

 

Δ. Κύριο άρθρο της Καθημερινής (2 Μαΐου2013)

Το κάψιμο του Ιούδα

Από τα μεγαλοβδομαδιάτικα έθιμα, εκείνα που δείχνουν πως άντεξαν περισσότερο στον χρόνο και στην αλλαγή συνηθειών και αντιλήψεων είναι τα αναστάσιμα· ίσως επειδή, εκτός από ευχάριστα, είναι και θορυβωδέστερα, και μάθαμε πια να συνδυάζουμε την τέρψη με τα πολλά ντεσιμπέλ. Είπα ότι δείχνουν ανθεκτικότερα επειδή δεν είναι εξακριβωμένο πόσα διατηρήθηκαν χωρίς ουσιώδεις αβαρίες και χρονικά κενά και πόσα ξεφύτρωσαν εσχάτως σε έδαφος καλλιεργημένο από φολκλορικές «αναβιωτικές» διαθέσεις ή και τουριστικές ορέξεις.

Τέτοια μέρα, λοιπόν, σε άλλους καιρούς, προτηλεοπτικούς, και σε άλλους τόπους, εξωαστικούς (όταν η πρωτεύουσα ήταν πιο μακριά κι από την Αυστραλία), τα παιδιά καίγαμε τον Ιούδα, παραλαμβάνοντας τη σκυτάλη από άλλα παιδιά που εν τω μεταξύ είχαν γίνει γονείς μας. Η εμπλοκή των ενηλίκων στο τελετουργικό ήταν μικρή κι απόμακρη. Μαζεύμαμε ξύλα κι άχυρα, ντύναμε ανθρωπόμορφο σκιάχτρο έναν κορμό και τον λαμπαδιάζαμε σε κάποια απόσταση από την εκκλησία, να μην ενοχλούμε με τις θριαμβικές κραυγές και τα αναθέματά μας. Πολλά δεν ξέραμε, αλλά τα έθιμα δεν τα διαιωνίζει η γνώση· χρόνο το χρόνο γίνονται ρουτίνα, φόρμα, κέλυφος. Αυτό που ξέραμε ήταν πως ο Ιούδας πρόδωσε τον Χριστούλη. Στους Ρωμαίους ή στους Εβραίους; Τέτοιες λεπτομέρειες μας διέφευγαν, άλλωστε τότε δεν κυκλοφορούσε ο Αστερίξ, ώστε κάτι να μυριστούμε για τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Για τους Εβραίους, πάντως, κάτι ξέραμε. Είτε από τα παραμύθια που μας έλεγαν οι γιαγιάδες μας, που τα είχαν μάθει από τις δικές τους γιαγιάδες, όπου ο Εβραίος ήταν πάντα κακόψυχος και τσιφούτης, είτε, όσοι εκκλησιαζόμασταν τακτικά, από τα Ευαγγέλια και κυρίως από τα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής, με τις αρές για το «μιαιφόνον έθνος, τον αλαζόνα Ισραήλ». Τι εστί μιαιφόνον δεν ξέραμε, όμως τις λέξεις δεν τις καταλαβαίνεις από τα λεξικά· νιώθεις τη σημασία τους από τον τρόπο που τις πετάει ο χρήστης τους και από την οσμή τους ακόμα.

Τη λέξη αντισημιτισμός τη μάθαμε αργότερα. Μαθαίνοντας επίσης ότι υπήρξαμε, άθελά μας, φορείς και μεταβιβαστές του. Πόσος αντισημιτισμός ή αντιεβραϊσμός υπάρχει στο κάψιμο του Ιούδα; Οσος υπάρχει πάντοτε στην ελληνική κοινωνία, σαν αυτονόητος, σαν μια αέναα κληροδοτούμενη φυσική κατάσταση, ή όσος υπάρχει γενικά στον χριστιανισμό κάθε δόγματος. Δεν ξέρω πόσο ισχύει η υπόθεση ότι μία από τις αιτίες της αντιπάθειας είναι η άρνησή μας να δεχτούμε ότι μπορεί να υπάρχει κι άλλος περιούσιος λαός πλην ημών, πάντως και τα παραμύθια μας και πολλές παροιμίες και δημοτικά τραγούδια αναπαριστάνουν έναν Εβραίο που, εκτός από τον θάνατο του Χριστού, τον βαραίνουν μύρια όσα ηθικού ή κοινωνικού τύπου αμαρτήματα. Δεν φύτρωσαν, άλλωστε, στο κενό τρία κόμματα της τωρινής πολιτικής σκηνής (Χ.Α., ΑΝΕΛ, ΛΑΟΣ) που αθροιστικά αγγίζουν το 20% κι έχουν ευαγγέλιο τον οξύτατο αντισημιτισμό, μεταμφιεσμένο σε αντισιωνισμό. Αλλά κι αύριο μέρα είναι.

Ε. Η καταδίκη τουΚεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου (2016)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΙΜΟΥ ΤΟΥ «ΚΑΨΙΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ» ΣΤΟΝ ΙΣΤΟΤΟΠΟ ΤΟΥ ΕΟΤ

Κατά την περίοδο των εορτών του Πάσχα τελούνται στη χώρα μας διάφορα έθιμα. Ένα από αυτά είναι και το «κάψιμο του Ιούδα», το οποίο πραγματοποιείται σε ορισμένες περιοχές της χώρας κατά την ημέρα του Μεγάλου Σαββάτου. Το έθιμο αυτό διαιωνίζει αντισημιτικά αισθήματα. Είναι χαρακτηριστικό το ότι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης έχει σχεδόν εξαλειφθεί.

Από την πλευρά μας, ως Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος, έχουμε κατά το παρελθόν προβεί επανειλημμένως σε διαβήματα προς αρμόδιους φορείς προκειμένου να σταματήσει και στη χώρα μας η τέλεση του εθίμου αυτού. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Εκκλησία της Ελλάδος, με τις Συνοδικές Εγκυκλίους της του 1891, 1910 και του 1918 έχει ζητήσει όπως «ρητώς απαγορευτούν τα έθιμα ταύτα».

 Η έκπληξή μας, όμως, ήταν μεγάλη όταν είδαμε στον επίσημο ιστότοπο του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού να προβάλλεται το αντισημιτικό έθιμο του καψίματος του Ιούδα για την ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού και την προσέλκυση ξένων τουριστών στην Ελλάδα. Οι σχετικές καταχωρήσεις από τον ιστότοπο του ΕΟΤ διανεμήθηκαν μάλιστα σε πρόσφατο newsletter της Πρεσβείας της Ελλάδος στην Ουάσιγκτον. Πιστεύουμε πως το έθιμο αυτό δεν προσβάλλει απλώς την ελληνική εβραϊκή κοινότητα αλλά μειώνει συνολικά και τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.

Για όλους τους ανωτέρω λόγους υποβάλλαμε γραπτώς αίτημα στον Πρόεδρο του ΕΟΤ -με κοινοποίηση στην Αν. Υπουργό Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού, καθώς και στην Ελληνική Πρεσβεία στην Ουάσιγκτον- ζητώντας την απόσυρση της προβολής του εν λόγω εθίμου από τον επίσημο ιστότοπο του οργανισμού.

Αθήνα, 6 Μαΐου 2016

Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος


ΣΧΕΤΙΚΑ:“ΚΑΨΙΜΟ ΙΟΥΔΑ 2016”: 
ΛΕΣΒΟΣ – ΚΡΗΤΗ – ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ
– Στον Ιστότοπο του ΚΙΣΕ: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΧΡΟΝΙΚΑ, 172, 2001 ΣΕΛ. 8-9 * ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
– Στον Τύπο: “Το Πάσχα του μίσους”, Εφημερίδα των Συντακτών, ΙΟΣ, 11.4.2015

***

Παρακαλούμε για τις ενέργειές σας καθώς και να μας ενημερώσετε για τον αριθμό πρωτοκόλλου που θα δώσετε στη μήνυση αυτή.

 

 

 
Με τιμή,

Παναγιώτης Δημητράς

Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι 
διεύθυνση: ΤΘ 60820 – 15304 Γλυκά Νερά
Advertisements

One thought on “15/04/2019: Μηνυτήρια αναφορά κατά “Καθημερινής” για προβολή αντισημιτικού “καψίματος Ιούδα”

  1. Εστ 16/04/2019 / 9:10 pm

    Xaxaxaxaxaxacaxaxaxa ΕΛΕΟΣ !

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s