Prosecution of racist crimes in Greece 2015-2019

Address: P.O. Box 60820, GR-15304 Glyka Nera
Tel.: (+30) 2103472259 Fax: (+30) 2106018760
email: website:

Prosecution of racist crimes in Greece 2015-2019:
Excerpt from a communication to the Council of Europe’s Committee of Ministers

19 October 2019

  1. New legislation for hate crimes

In 2014, Greece amended its anti-racism law 927/79 and contrary to its claims it decriminalized hate speech. This is an excerpt from GHM et al. submission to UN CERD in July 2016.

 Submission to UN CERD in 2016 on decriminalization of hate speech in 2014

It is astonishing that in its September 2015 report to CERD Greece misleadingly claims that “114. As explained in Greece’s previous reports, Law 927/1979 … criminalizes the expression in public, either orally or by the press or by written texts or through depictions or any other means, of offending ideas against any individual or group of individuals.” That was the content of old article 2 of Antiracism Law 927/79 penalizing hate speech against persons by virtue of their racial or ethnic origin or their religious affiliations. Such acts were prosecuted ex officio without the victims having to file a complaint. Victims could be any members of the ethnic or religious group offended. However, that Article was abolished with Law 4285/10-9-2014, a whole year before the report to CERD was submitted!

Moreover, during Greece’s review by the Human Rights Committee (HRCttee) in October 2015, the Greek delegation stated that victims of hate speech can alternatively now use the usual articles on libel and defamation with the addition of the new Article 81A of the Criminal Code on racist crimes. However, the crimes of libel and defamation cannot be prosecuted ex officio but victims have to file complaints which such vulnerable persons would rarely do, let alone that they have to pay court fees (of 150 euros) and engage lawyers. Only for complaints based on anti-racism Law 927/79 is there an exemption from such court fees, while free legal aid is available only for very poor persons.

Secondly, the articles on defamation and libel invoked punish such crimes if they are committed against individuals and not against groups of individuals, as there are no articles in the criminal code on group defamation or group libel. That means for example that if one insults another person who is a Rom saying “you dirty Gypo” the latter can file a complaint based on those articles. If however the offender said “I do not like all those dirty Gypos” there is no longer a crime to prosecute.

It should be taken into consideration that through 2015 there has been only one conviction under Law 927/79 that was upheld on appeal. It was based on old article 2 and the incriminating text was “Thank God, not even 1,500 Jews are left in Thessaloniki…” Such a text would not have reached even the indictment today as there is no individual libel or defamation in it. That case like 60+ other cases based on 927/79 had been taken to justice and litigated by Greek Helsinki Monitor.

Finally, it was unfortunate that the State claimed during its review by HRCttee that ECRI had welcomed the amended Law 927/29. Here is the crucial paragraph 4 of ECRI’s report published in January 2015:  “Article 1.1 of Law 927/1979 criminalises the intentional public incitement to acts or activities that may result in discrimination, hatred or violence against individuals or groups based on their racial, national or ethnic origin, colour, religion, sexual orientation or gender identity. The creation or leadership of or participation in a group that promotes racism is banned by Article 1.4 of the law. While the law covers the recommendation contained in § 18 c of ECRI’s General Policy Recommendation (GPR) No. 7 on national legislation to combat racism and racial discrimination, which relates to racist threats, it does not address those in §§ 18 b, referring to insults and defamation, or 18 f, concerning the public dissemination, public distribution or production or storage of racist material[emphasis added].

The above information was included in a GHM/MRG-G/HUG/SOKADRE submission to HRCttee during Greece’s review on 19 October 2015, to counter Greece’s misleading claims. The attached ensuing related HRCttee concluding observation and recommendation shared the concerns of GHM/MRG-G/HUG/SOKADRE: CERD is requested to make a similar recommendation to Greece for the reintroduction of the prohibition and prosecution of of hate speech, also in line with CERD’s own 2009 recommendations.

[HRCttee on] Racism and xenophobia

13. While acknowledging efforts made by the State party to combat hate crimes, the Committee is concerned that the new Law 4285/2014 and the provisions introduced in the Penal Code may hinder investigations and prosecutions of racist hate crimes involving public insults and defamation against groups. The Committee is also concerned about continued reports of racist attacks and hate speech against migrants, refugees and Roma. The Committee notes with concern that cases of racism are underreported allegedly due to lack of trust in the authorities and the absence of an effective complaints mechanism. The Committee regrets that sanctions imposed are insufficient to discourage and prevent discrimination (arts. 2, 19, 20 and 26).

14. The State party should review its legislation with a view to ensuring that all advocacy of national, racial or religious hatred is prohibited by law, and that all cases of racially motivated violence are systematically investigated, that the perpetrators are prosecuted and punished, and that appropriate compensation is awarded to the victims. The State party should take effective measures to improve the reporting of hate crimes. Furthermore, the State party should strengthen its efforts to eradicate stereotypes and discrimination against migrants, refugees and Roma, inter alia, by conducting public awareness campaigns to promote tolerance and respect for diversity.

 Related concluding observations of UN CERD

On the basis of the material submitted by GHM et al UN CERD made the following observations:

Anti-racism legal framework

  1. While noting with appreciation the positive aspects incorporated in the new anti-racism law No. 4285/2014, the Committee remains concerned that the new law is not fully compliant with the requirements of article 4 of the Convention, particularly as it does not criminalize the dissemination of ideas based on racial superiority and does not provide for a procedure to declare illegal and prohibit racist organizations. The Committee is also concerned at the persistence in the State party of the political party Golden Dawn, to which the delegation referred in its opening statement as the most prominent racist organization, inspired directly by neo-Nazi ideas (art. 4).
  2. Recalling its general recommendations No. 7 (1985) and No. 15 (1993) relating to the implementation of article 4 of the Convention, the Committee recommends that the State party bring its anti-racism legal framework in full compliance with the requirements of article 4 of the Convention, and ensure its strict application. The State party should, inter alia, declare illegal and prohibit organizations that promote and incite racial discrimination, such as Golden Dawn, as previously recommended by the Special Rapporteur on contemporary forms of racism, racial discrimination, xenophobia and related intolerance, and by the Council of Europe Commissioner for Human Rights.

Implementation of anti-discrimination provisions

  1. The Committee welcomes the information provided on the increased application of the anti-racist legislation in the State party by law enforcement authorities and in courts. It, however, remains concerned at the still low invocation and application of anti-racism legal provisions and the low rate of convictions in courts (art. 2).
  2. The Committee recommends that the State party intensify its measures to strengthen the application of anti-racism provisions. To that end, the State party should:

(a) Increase the human, financial and technical resources allocated to law enforcement authorities entrusted with investigating hate and racial crimes, namely, the special prosecutors and special police units, and ensure these bodies’ outreach throughout the country;

(b) Undertake awareness-raising measures, including regular mandatory pre-service and in-service training, especially among the police, prosecutors, judiciary and lawyers, on the legal framework governing anti-discrimination and on the investigation of complaints of hate crimes.

Greece should therefore amend the related legislation along the lines recommended by the three highest expert bodies in the Council of Europe and the UN. As for “the still low invocation and application of anti-racism legal provisions and the low rate of convictions in courts” it is confirmed by the data Greece provided to CM-DH and even more the data GHM has available: both are analysed below.

  1. Data on prosecution of hate crimes

In its October 2019 Action report concerning the Sakir group of cases Greece provides data on complaints and prosecution of hate crimes that confirm UN CERD’s concern on “the still low invocation and application of anti-racism legal provisions and the low rate of convictions in courts.” In that data, Greece reports 2015-2017 368 complaints for alleged racist crimes, 127 criminal prosecutions, 19 convictions and 4 acquittals. It also reports an additional 421 complaints for 2018-2019 but fails to give any information on what happened to them. It also claims that in mid-2019 there were 220 court briefs with the ΡΒ (racist violence) signalization.

prosecution of hate crimes in greece 19-10-2019 table

GHM is the plaintiff in the vast majority of those cases, hence responsible for the “explosion” in the figures since 2017 and will provide an analysis here. The table above has police data for the whole country reported by Greece, and the “PB” court briefs with the Athens Prosecutor for Racist Crimes and then how many of them concern complaints filed by GHM. Obviously, there are scores of additional court briefs with Prosecutors outside Athens. Most result from GHM complaints first submitted to the Athens Prosecutor for Racist Crimes or to the specialized Attica Police Security Department for Combatting Racist Crimes, who transfer them to the Prosecutors outside Athens because they concerns acts in their areas. In the period from 2015 through mid-October 2019, GHM has filed complaints for 586 alleged racist crimes (482 in the table below with Athens Prosecutor for Racist Crimes “PB” signalization, and an additional 104 with different signalization in Athens or, mostly outside Athens). The vast majority of these complaints are still at the hands of prosecutors; some led to archiving and a few to referrals to trials. GHM is collecting a large number of related decisions to be able to document these trends.

We provide here indicative information on decisions to archive GHM complaints on alleged racist behavior issued by Greece’s supposedly most important anti-racism prosecutor accessed this week:

  • A 2018 article on criminality in Greece by a then Appeals Court Prosecutor and now Deputy Prosecutor at the Court of Cassation where he stated inter alia that “illegal immigrants and refugees constitute a population group with a high rate of serious criminality … Greece, with the armies of hordes of destitute aliens, tends to become not only a dump of human souls, but, worst of all, a dangerous arena of multifaceted and upgraded crime.” With Decision 2907/5-9-2019 the Athens Prosecutor for Racist Crimes (who is also the National Point of Contact of OSCE/ODIHR on Racist Crimes for Greece and has recently been promotes to Deputy Appeals Court Prosecutor) archived the GHM complaint as not racist arguing that the article is an analysis of the weaknesses of the criminal system in Greece, adding that the entry to Greece without proper procedures of the tens of thousands of foreigners is a crime of the competence of the first instance courts, even though not one prosecutor in such courts ever pressed such charged.
  • A 2018 post by a leader of a marginal “liberal” party claiming that “being a Muslim is a penal crime.” With Decision 2615/5-8-2019, the same prosecutor archived the GHM complaint as not racist but arguing that the post was a critical review of the principles of “Mahometanism” (term not used by the Muslims or the state in Greece…), with references to dogmas of that religion making its followers act in ways that constitute penal crimes like threat and constitution of criminal organization…
  • A 2018 speech by the Mayor of Asprpoyrgos, a Greater Athens suburb with a significant Roma population, who spoke of “the uncontrolled group of Roma that has been active in the region for several years cannot come to their senses… the daily behavior of this particular group, characterized by others as vulnerable, but whose racism against us we endure, while we are called racists, has continued to operate in our region for over 20 years.” With Decision 169/19-8-2019, the same prosecutor archived the GHM complaint as not racist arguing that the Mayor did not refer to the Roma as a whole but to those Roma who engage in criminal activity and in fact repeatedly over the years, a claim that GHM states is at least unfounded recalling that Greece has been convicted twice for anti-Roma behavior (including school segregation) in that particular city led by its then Mayor.

In all three cases, the persons against whom the complaints were submitted were NOT asked to provide explanations as usually happens with complaints: the supposedly specialized prosecutor took upon herself to argue on their behalf so as to archive the complaints.

More generally, Athens Prosecutors for Racist Crimes are prosecutors who are assigned that duty in addition to their other duties for one year and change year after year. During the one-year term of the aforementioned prosecutor (2018-2019), she archived several cases (including the three mentioned above) but did not refer anyone to trial. On the contrary, her predecessor (2017-2018) referred to trial in 2019 and 2020 the following nine cases:

  • An extreme right newspaper for a front page article with the title “Transvestite Parliament – Beat all ‘sissies’ – this abortion of a law [on civil unions] was voted by 148 ‘perverts.’”
  • A former Foreign Minister who said in a television interview that “The only good Turk is a dead Turk. I believe it because I haven’t found a good Turk. They lack elementary knowledge. The Turk does not have a sense of the law.”
  • An at the time member of the Political Committee of New Democracy who wrote in a post that “being gay, bi, and trans is a perversion and unnatural.”
  • The leader of a marginal left party who wrote a conspiracy theory article stating inter alia that “[arriving] illegal immigrants are suspects for terrorist acts” calling for a “general rebellion.”
  • An extreme right blog which published a hoax alleging that “Video shock: Pakistani fanatics declare jihad in Greece – small children are initiated in the use of weapons” – the video is from a school play in the celebration of a Pakistani national day.
  • An at the time Deputy Minister of Education who said in a speech before Parliament inter alia that “with patience and perseverance Jews secured the ownership of the Holocaust so as to claim their vindication.”
  • An extreme right columnist and an extreme right blog who published in front pages an article with the title “Parliament a Jewish Synagogue!!!” when a commemorative plaque for inter-war Greek Jewish MPs victims of the Holocaust was inaugurated in Parliament.

Moreover, in the information provided by Greece, detailed reference is made to two court judgments, both though involving GHM. Athens First Instance Court Judgment 1667/2018 concerns a Golden Dawn candidate who proffered on camera racist insults against Pakistani migrants. This was his conviction on appeal. In the first instance trial, two GHM lawyers had provided support for a Pakistani community leader as civil claimant. However, in the very end of that trial the civil claimant was thrown out as not personally offended. Athens Mixed Jury Appeals Court Judgment 286/2019 was the conviction on appeal of two Golden Dawn members who had killed a Pakistani migrant, where GHM spokesperson was involved as a witness in the first instance trial to explain racist motivation. However, and contrary to the claims of the government, the judgment did not include the racist motivation because (as expressly stated in p. 110) the previous related article 79.3 PC had been abolished while the new Article 81A PC called for harsher sentencing and thus could not be used. In any case, the CM-DH should know that the two defendants had been convicted to life in prison sentences at the first instance trial. On appeal, though, they were convicted to a reduced prison sentence of 21 years and 5 months, as the court recognized the mitigating circumstance of good behavior after the act. Moreover, they have since been set free after having stayed in prison for 6 years and 4 months, because of several measures allowing such release on parole! Finally, as to the claims of Greece that the parents of the victim were informed and travelled to Greece and testified, all that was done by a group of volunteer lawyers of the Jail Golden Dawn collective who bore all the expenses.

Regrettably, several prosecutors do not use Article 81A (now 82A) on racist motivation even in blatant racist cases. GHM referred in December 2018 to the Prosecutor of the Court of Cassation two examples. In November 2018, six persons were convicted (to light sentences up to 15 years that triggered a prosecutor’s appeal) for the brutal murder of an African American tourist in Zakynthos. Although GHM had asked during the pre-trial procedure that the charges include racist motive, this was not done. In December 2018, an asylum seeker from Bangladesh was badly beaten with an iron bar by a resident in Lesbos: the case was not assigned to the Prosecutor for Racist Crimes of Lesbos and the charges did not include racist motivation. In the same letter, GHM informed the Prosecutor of the Court of Cassation that the Athens Prosecutors for Racist Crimes does not have an office and changes very year; that who is the Piraeus Prosecutor for Racist Crimes is not known even by members of the secretariat of that Prosecutor’s Office when asked (by GHM) and that several court briefs on alleged racist crimes were assigned not to her but to all Piraeus Prosecutors; and that the same practice of assignment of complaints for racist crimes to various prosecutors occurs in the other 22 regional Prosecutor Offices despite the fact that in each one of them a Prosecutor for Racist Crimes is formally assigned that duty and all the 24 such names are in a Prosecutor of the Court of Cassation list. No wonder than that even Greece in its communication to CM-DH on the Sakir group of cases makes reference to the appointment of just five Prosecutors for Racist Crimes and not to the 24 appointed such Prosecutors!

Finally, the problem is not just with prosecutors but also with judges that acquit defendants for notorious racist articles; in some cases these defendants are supported by calls for acquittal by prominent persons including a former EU Ombudsman and several academics. From the “Islamophobia in Greece: National Report 2018” written by two academic researchers:

In May 2018, the trial of a well-known author who wrote an Islamophobic text after the attacks of November 2015 in Paris took place in Athens after a lawsuit of the Greek Helsinki Monitor. The trial was to take place initially during 2017 but it was postponed. According to the charges she went on trial for violating the anti-racist law (4285/2014) and some articles of the penal code and more particularly for public incitement of violence and hatred. It should be noted that the author was supported by other authors and journalists arguing either that she has the right of freedom of speech or that she said nothing wrong because Islam is indeed a problem and not a moderate religion. The court acquitted her on all charges, a decision that, on the one hand, was considered as a victory of freedom of speech and opinion, and, on the other, as a victory of racist and Islamophobic discourse. What was also interesting and publicly commented on was the oration of the public prosecutor in which she argued that “the opinions the accused expressed are similar to the views that passed through our minds after the attack in Bataclan [Paris, 2015]. Her text is just an expression of opinion and it is impossible to satisfy the burden of proof that a crime was committed”. As some argued, such an oration coming from a judge proves that Islamophobia runs deep in Greek society on many different levels -something that needs to be addressed.

GHM quotes here selected excerpts from the incriminating text: “Islam is not a religion like the other [religions], it is a political programme, it is an ideology of barbarisation… The militant Muslim is the person who beheads the infidel, while the moderate Muslim holds the feet of the victim.”

A few years ago the aforementioned self-professed Nazi, initially convicted at the first instance trial, was acquitted on appeal, which was subsequently confirmed by the Court of Cassation, of racism charges for his book “Jews – The whole truth” . Selected excerpts by the Central Board of Jewish Communities in Greece “I declare from the outset that I am a Nazi and a fascist, racist, anti-democratic and am an anti-Semite… That’s the only thing Jews understand: an execution squad within 24 hours… Ridding Europe of the Jews is necessary because Judaism poses a threat to the freedom of Nations… I constantly blame the German Nazis for not ridding our Europe of Jewish Zionism when it was in their power to do so… And now the time has come for us to call the Jew by the name he deserves…… He is the sub-human Jew!… It is the fault of the civilized world that tolerates the international parasites that are called Jews… the time for retaliation has come… My book, which you are now reading, is simple proof that we are not afraid of the Jews. We scorn them for their morality, their religion, and their acts, which together prove that they are sub-human… Mark my words. This time there will be no kind German Nazis to gather up the Jews and send them to Madagascar, but Knights of the White Apocalypse. I imagine them galloping, swords unsheathed, on golden steeds of death… Free yourselves from Jewish propaganda that deceives you with falsehoods about concentration camps, gas chambers, ‘ovens’ and other fairy tales about the pseudo-holocaust…” The trial was held following a GHM complaint.

Recommendations to the Committee of Ministers

The Committee of Ministers is requested to ask Greece to: 

  1. Amend anti-racism Law 927/79 so as to implement recommendations by ECRI, UN HRCttee and UN CERD to criminalize racist insults and defamation, and the public dissemination, public distribution or production or storage of racist material.
  1. Intensify its measures to strengthen the application of anti-racism provisions, including through regular mandatory pre-service and in-service training, especially among the police, prosecutors, judiciary and lawyers, on the legal framework governing anti-discrimination and on the investigation of complaints of hate crimes.
  1. Improve the data collection so that it reflects accurately the existing situation including an analysis by Prosecutor Offices and by nature of the charges pressed and of the crimes for which acquittals or convictions have been issued, as well as specify if they concern first instance judgments or are final upheld on appeal.
  1. Cooperate with civil society organizations that file complaints for alleged racist crimes both in data collection and with membership in related working groups or national commissions for human rights or against racism (Note: GHM is not a member in either).
  1. Request from the Prosecutor of the Court of Cassation to seek available remedies against archiving decisions or judgments that lead to non-prosecution or acquittals for manifestly evident racist crimes, as well as against the failure to invoke a racist motive when it is manifestly evident, even in convictions.
  1. Set a 2020 deadline for the submission of information regarding the implementation of the above recommendations, taking into consideration the anticipated ECRI contact visit in 2020 for the preparation of ECRI’s 6th cycle country monitoring report on Greece.

Σχόλια σε διαβούλευση για ποινικούς κώδικες

18 Οκτωβρίου 2019, 11:39 | Παρατηρητήριο Ρατσιστικών Εγκλημάτων
[Αφορά το άρθρο 137Α “Βασανιστήρια”]

Είναι θετικό πως ενσωματώσατε δύο από τις συστάσεις της Επιτροπής του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων με την αντικατάσταση του όρου «μεθοδευμένη» με τον όρο «εσκεμμένη» και την προσθήκη πως υπάρχουν βασανιστήρια και όταν η επιλογή του παθόντος έχει γίνει λόγω συγκεκριμένων χαρακτηριστικών, όπως του φύλου, της θρησκείας κλπ.

Θα ήταν πάντως καλύτερα για το πρώτο να μπει η ορολογία από την επίσημη μετάφραση της Σύμβασης «ο όρος «βασανιστήρια» σημαίνει κάθε πράξη με την οποία, σωματικός ή ψυχικός πόνος ή έντονη οδύνη επιβάλλονται με πρόθεση σ’ ένα πρόσωπο»

Η Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων όμως ζήτησε από την Ελλάδα να μην υπάρχει παραγραφή για τα αδικήματα αυτά. Αυτό πρέπει να συμπεριληφθεί ώστε να συμμορφωθεί η χώρα με την ανάλογη σύσταση.

Ζήτησε επίσης να αναφέρεται ρητά «εφ’ όσον ένας τέτοιας πόνος ή οδύνη επιβάλλονται από δημόσιο λειτουργό ή κάθε πρόσωπο που ενεργεί με επίσημη ιδιότητα ή με την υποκίνηση ή τη συναίνεση ή την ανοχή του» που είναι ευρύτερο του υπάρχοντος «υπάλληλος ή στρατιωτικός.»

Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε την ανησυχία της για τη μείωση της μέγιστης ποινής από 20 σε 10 χρόνια στην παράγραφο 1. Πρέπει για λόγους συμμόρφωσης να επανέλθει η ποινή της κάθειρξης χωρίς όριο.

Ένα άλλο θέμα που υπάρχει στην εκτέλεση των αποφάσεων του ΕΔΔΑ της ομάδας Μακαρατζής κατά Ελλάδας είναι η μείωση των ποινών λόγω ελαφρυντικών σε ποινές που δεν οδηγούν σε φυλάκιση ακόμα και όταν οι καταδίκες έγιναν με την κακουργηματική μορφή (Σιδηρόπουλος – Παπακώστας κατά Ελλάδας και έμμεσα Ζοντούλ κατά Ελλάδας) Δεδομένου ότι οι δημόσιοι λειτουργοί έχουν ευνοϊκή μεταχείριση έναντι των λοιπών πολιτών για αντίστοιχε πράξεις βίας αφού για αστική αποζημίωση δεν είναι υπόλογοι οι ίδιοι αλλά το Δημόσιο, πρέπει ως αντιστάθμισμα να αφαιρεθεί από τα αδικήματα αυτά η δυνατότητα μείωσης των ποινών λόγω ελαφρυντικών σύννομου βίου κτλ.

18 Οκτωβρίου 2019, 11:51 | Παρατηρητήριο Ρατσιστικών Εγκλημάτων
[Αφορά το άρθρο 52 ΚΠΔ “Δικαίωμα προσφυγής του εγκαλούντος επί απόρριψης της έγκλησης”]

Αυτή η διάταξη «γ) Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 52 ΚΠΔ προστίθεται εδάφιο το οποίο έχει ως εξής: «Εξαιρούνται από την υποχρέωση κατάθεσης παραβόλου οι δικαιούχοι νομικής βοήθειας, όπως αυτοί προσδιορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004.»» πρέπει να τροποποιηθεί ως εξής ώστε να ευθυγραμμιστεί με τις εξαιρέσεις του παλαιού άρθρου 46 ΚΠΔ και του Ν. 927/1979:

«γ) Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 52 ΚΠΔ προστίθεται εδάφιο το οποίο έχει ως εξής: «Εξαιρούνται από την κατάθεση παραβόλου οι δικαιούχοι νομικής βοήθειας, όπως αυτοί προσδιορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004. Δεν απαιτείται κατάθεση παραβόλου για τα εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής και τα εγκλήματα κατά της ενδοοικογενειακής βίας και τα εγκλήματα ρατσιστικών διακρίσεων (άρθρα 81Α και 361Β του Ποινικού Κώδικα και Ν. 927/1979) και τα εγκλήματα παραβιάσεων της ίσης μεταχείρισης.»»

Guide to GHM on-line material on refugee and migrant human rights issues


Check here our general report (many of the incident reports in it are in English) on push backs concerning more than 1000 cases of asylum seekers that were allegedly pushed back in Turkey. The data includes our direct documentation following online communication with asylum seekers, other Ngo reports, articles, social media posts offering specific documentation and, most importantly, a CPT report. The majority of the incidents took place near Evros Greece-Turkey border (and some others occurred in the sea) during the last 4 years. It is this link we officially forwarded to the Supreme Court prosecutor on 12/06/2019. Many allegations are also on ill-treatment, including torture, by the police or the army and/or unknown perpetrators. Some of the cases (those that were already well documented enough) had already been lodged to hate crime prosecutors. Those cases are 1) 02/06/2018: Push-back attempt concerning 35 asylum seekers (20 minors) by Frontex in Lesvos 2) 19/01/2019: Murderous boat push-back near Samos (1 child drowned). Immigrants accuse the Greek Coast Guard 3) 09/05/2019: 51 Syrian refugees pushed back near Samos by masked men 4) 08/06/2019: Iraqi and Egyptian asylum seekers violently pushed back and tortured in Evros 5) 08/06/2019: Turkish asylum seekers pushed back by the Greek police, co-operating with Turkish citizens, in Evros. All the dates refer to the date our complaint was filed and not the date of the incident which you can see inside in Greek. Included in our general report you can also find these statements:

CPT: “The delegation received several consistent and credible allegations of informal forcible removals (push-backs) of foreign nationals by boat from Greece to Turkey at the Evros River border by masked Greek police and border guards or (para-)military commandos. In a number of these cases, the persons concerned alleged that they had been ill-treated and, in particular, subjected to baton blows after they had been made to kneel face-down on the boat during the push-back operations. ” (

Commissioner for HR of CoE: “However, many of the Commissioner’s interlocutors also drew her attention to consistent allegations of summary returns (“push-backs”) to Turkey, often accompanied by the use of violence, preventing migrants from accessing the asylum procedure. The Commissioner notes with concern that such push-back operations were documented in several recent reports by civil society organizations containing numerous testimonies. She also notes that, in June 2017, similar documented allegations led her predecessor to express his concerns and the Greek Ombudsman to launch an ex officio investigation into this alleged practice. In addition, the Council of Europe’s Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (hereinafter “CPT”) indicated in the preliminary observations published on 1 June 2018 following its April 2018 ad hoc visit to Greece that it also received several consistent and credible allegations of push-back operations including ill-treatment. ” (…/16808ea5bd)


26/4/2019: GHM – RRE communication to Council of Europe on asylum, living conditions and detention of asylum seekers published without government answer

04 – 06/06/2019: M.S.S. & Rahimi v. Greece asylum cases – Supervision of execution of ECtHR judgments by Council of Europe’s Committee of Ministers [with reference to GHM-RRE, GCR and UNHCR submissions]

Generally on ill-treatment, torture, and impunity

Συνήγορος του Πολίτη για αστυνομική βία, ΑμεΑ, δικαιώματα παιδιού και ίση μεταχείριση

Greek Helsinki Monitor - Ελληνικο Παρατηρητηριο των Συμφωνιων του Ελσινκι

Στις 23 Μαρτίου 2019, ο Συνήγορος του Πολίτη δημοσιοποίησε την ετήσια έκθεσή του για το 2018

Εδώ κάνουμε ανάρτηση επιλεγμένων κεφαλαίων που αφορούν:

Δικαιώματα του παιδιού

Ίση μεταχείριση

Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες

Διερεύνηση περιστατικών αυθαιρεσίας προσωπικού Σωμάτων Ασφαλείας και Καταστημάτων Κράτησης (περιλαμβάνει και την εμπλοκή του στην εκτέλεση σχετικών καταδικαστικών αποφάσεων του ΕΔΔΑ)

Υπάρχει πολύ χρήσιμο υλικό αλλά και σημαντικές αδυναμίες τις οποίες θα επισημάνουμε χωριστά. Εμφανής είναι η απουσία κεφαλαίου για εθνικές ή εθνοτικές μειονότητες, αφού σχεδόν ποτέ δεν ασχολήθηκε με τις εθνικές μειονότητες ενώ ελάχιστα ασχολείται με τους Ρομά.

View original post

Στηρίζουν το ρατσισμό των συμπαθών τους; Με αφορμή κείμενα Θεοδωρόπουλου – Κύρτσου – Σκούρα – Δημοκίδη

Η Μηνυτήρια αναφορά κατά Γιάννη Ζουγανέλη για ρατσιστικές, αντι-μεταναστευτικές δηλώσεις της 30 Δεκεμβρίου 2018 προκάλεσε σειρά αντιδράσεων που όλες συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως δεν έγιναν για λόγους αρχής, δηλαδή της υποστήριξης της ελευθερίας της έκφρασης χωρίς όρια άρα και ανεξάρτητα από τον εκφραστή του ρατσιστικού λόγου, αλλά γιατί υπάρχει η αντίληψη πως οι συμπαθείς στους αντιδρώντες, ή γενικά οι φερόμενοι ως φιλελεύθεροι ή κεντροαριστεροί,  δεν πρέπει να διώκονται για το ρατσιστικό λόγο τους. Μερικοί αντέδρασαν διαστρεβλώνοντας πλήρως το κείμενο για το οποίο έγινε η μηνυτήρια αναφορά. Άλλοι επικαλέστηκαν πως στο ρατσιστικό λόγο απαντάς με λόγο και όχι με ποινικές διώξεις. Κάποιοι τρίτοι είπαν επίσης πως αν η μηνυτήρια αναφορά δεν ευδοκιμήσει θα λειτουργήσει ως μπούμερανγκ αφού θα ηρωποιήσει το φορέα του ρατσιστικού λόγου. Όλα αυτά είχαν ξαναγίνει με την παραπομπή σε δίκη της Σώτης Τριανταφύλλου και τη γνωστοποίηση του σχηματισμού δικογραφιών για τον Τάκη Θεοδωρόπουλο, τη Λώρα Κέζα και το Θάνο Τζήμερο. Ευκαιρία λοιπόν για να απαντηθούν όλα αυτά τα πρόσφατα κείμενα.

1. Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος στην Καθημερινή της 3 Ιανουαρίου 2019 δημοσίευσε ένα κείμενο με τίτλο Η πολιτισμική αξία του χούμους” το οποίο ο Ριχάρδος Σωμερίτης χαρακτήρισε την επόμενη ημέρα “καραμπινάτο ρατσισμό” . Στο κείμενό του ο ΤΘ μεταξύ άλλων ρατσιστικών ισχυρίσθηκε ψευδώς πως η μηνυτήρια αναφορά αφορούσε το ότι “ενώ μετανάστης του ζήτησε χούμους, του σέρβιρε ξεδιάντροπα χωριάτικη, λέγοντάς του «εμείς εδώ αυτήν τρώμε και καλά θα κάνεις να μάθεις να την τρως»“. Και ας έλεγε η μηνυτήρια αναφορά πως αφορούσε δηλώσεις του Γιάννη Ζουγανέλη με τις οποίες “αντιπαραβάλει ρατσιστικά τους Έλληνες μετανάστες στο εξωτερικό με τους μετανάστες στην Ελλάδα” λέγοντας “Να πω μια αλήθεια, ο Έλληνας μετανάστης δεν έχει καμία σχέση με τους μετανάστες που βλέπουμε εδώ πέρα και φιλοξενούμε εμείς. Καμία σχέση! Να σε φιλοξενήσω αλλά να μου πατήσεις το κεφάλι μέσα στο σπίτι μου; Όχι, δεν το θέλω.”

2. Την προηγούμενη ημέρα 2 Ιανουαρίου 2019, ο Ευρωβουλευτής της ΝΔ Γιώργος Κύρτσος δημοσίευσε στο λογαριασμό του στο Ευρωκοινοβούλιο το ακόλουθο tweet “Η μήνυση σε βάρος Ζουγανέλη για ρατσισμό είναι κίνηση εντυπωσιασμού. Θα προκαλέσει ζημιά σε αυτούς που υποτίθεται ότι στηρίζει. Ο Ζουγανέλης καταδίκασε συμπεριφορές μεταναστών όχι όλους τους μετανάστες. Αυτά που είπε είναι ανοιχτά σε κριτική. Χρειαζόμαστε διάλογο όχι πόλωση.” Απλή ανάγνωση του κειμένου του ΓΖ που αντιγράφτηκε παραπάνω δείχνει πως δεν καταδίκασε συμπεριφορές αλλά συλλήβδην αποκάλεσε όλους τους μετανάστες κατώτερους των Ελλήνων μεταναστών και δυνητικά εγκληματίες πατώντας τα κεφάλια των Ελλήνων στη χώρα τους. Απλά, όπως και ο ΤΘ, ο ΓΚ ψευδόταν.

3. Την ίδια ημέρα 2 Ιανουαρίου 2019 ο Πρόεδρος του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών Αλέξανδρος Σκούρας δημοσίευσε ένα άρθρο με το μάλλον άθλιο τίτλο “Όχι άλλο κάρβουνο, μόνο χούμους” Σε αυτό αναφέρει “Μία πρώτη συνέπεια της στάσης του ΕΠΣΕ είναι ότι προτού συζητήσουμε το περιεχόμενο των δηλώσεων του κ. Ζουγανέλη, οφείλουμε να ασχοληθούμε με το πιο σοβαρό και επείγον ζήτημα της μήνυσης… Το θέμα της επικαιρότητας δεν ήταν οι δηλώσεις του κ. Ζουγανέλη αλλά η μήνυση του κ. Δημητρά. Η συζήτηση για το κατά πόσο η συμπεριφορά του καλλιτέχνη και του “μετανάστη” ήταν επιθυμητή ή κατακριτέα, η ανάλυση του αν όντως οι σύγχρονες μεταναστευτικές ροές προς τη χώρα μας έχουν διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά από τη νέα γενιά Ελλήνων μεταναστών του brain drain, θα πρέπει να αναβληθεί. Αν πραγματικά μας ενδιαφέρει η καταπολέμηση του ρατσισμού σε όλες του τις εκφάνσεις, σίγουρα η αναβολή ή αποφυγή της συζήτησης γύρω από αυτόν δεν πρέπει να είναι και πολύ θετική εξέλιξη.” Μόνο που από τις 20 Δεκεμβρίου 2018 που δημοσιοποιήθηκαν οι δηλώσεις του ΓΖ μέχρι την ημέρα που υποβλήθηκε η μηνυτήρια αναφορά, δηλαδή επί ένα δεκαήμερο, ούτε ο ΑΣ ούτε οποιοσδήποτε άλλος από το ΚΕΦΙΜ ή τη Φιλελεύθερη Συμμαχία δεν συζήτησε το περιεχόμενο των δηλώσεων ΓΖ, αντίθετα με δεκάδες μέσα που την κατέκριναν. Το εκπληκτικό είναι μάλιστα πως ο ΑΣ ισχυρίζεται πως εμποδίζεται πλέον να τις συζητήσει έστω και τώρα λόγω της μηνυτήριας αναφοράς! Επίσης, διαστρεβλώνει τις δηλώσεις ΓΖ ισχυριζόμενος πως αυτές αφορούν τους σημερινούς Έλληνες μετανάστες του brain drain, ενώ ο ΓΖ αναφερόταν στους μετανάστες των προηγούμενων δεκαετιών.

Τέλος, ο ΑΣ προσθέτει και ένα προσβλητικό χαρακτηρισμό για έναν άνθρωπο που πριν λίγους μήνες δώρισε στο ΚΕΦΙΜ μέρος της βιβλιοθήκης του: “η στάση του ΕΠΣΕ μπορεί να βοηθάει το ίδιο να είναι τακτικά στην επικαιρότητα όμως αργά η γρήγορα ο οργανισμός αυτός μπορεί να καταλήξει σε παρωδία του σκοπού του.” Οποιοσδήποτε γνωρίζει τη 25χρονη δράση του ΕΠΣΕ και την προσωπική του Παναγιώτη Δημητρά ξέρει πως αυτή δεν στοχεύει στην τακτική επικαιρότητα αλλά στην τήρηση από την Ελλάδα του συνόλου των δικαιωμάτων χωρίς εξαιρέσεις και στην προσφυγή όχι μόνο στην ελληνική δικαιοσύνη αλλά και στη διεθνή δικαιοσύνη –Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και Επιτροπή Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ– καθώς και στα όργανα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης. Απλή μελέτη των αποφάσεων των διεθνών δικαστηρίων και των διεθνών οργάνων δείχνει πως το έργο του ΕΠΣΕ είναι πλήρως δικαιωμένο. Ειδικότερα δε στη δίωξη του ρατσιστικού λόγου, η Ελλάδα έχει πολλαπλά εγκληθεί για την επικρατούσα ατιμωρησία:

“Η Επιτροπή του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων ανησυχεί για την αύξηση στη ρητορική μίσους από το 2009, που συμπίπτει με την άνοδο του κόμματος της Χρυσής Αυγής, ουσιαστικά στοχοποιώντας μετανάστες, Ρομά, Εβραίους και Μουσουλμάνους, μεταξύ άλλων μέσω των μέσων μαζικής επικοινωνίας, του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η Επιτροπή εκφράζει επίσης την ανησυχία της για την αύξηση των ρατσιστικών και ξενοφοβικών επιθέσεων, ιδίως εναντίον των αιτούντων άσυλο και των προσφύγων, η οποία επιτείνεται από την οικονομική κρίση στο Συμβαλλόμενο Κράτος… Η Επιτροπή καλεί την Ελλάδα να λάβει μέτρα αποτελεσματικής πρόληψης, καταπολέμησης και τιμωρίας της ρατσιστικής ρητορικής μίσους και των ρατσιστικών εγκλημάτων μίσους… Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι το θεμελιώδες δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης δεν πρέπει να υπονομεύει τις αρχές της αξιοπρέπειας, της ανεκτικότητας, της ισότητας και της μη διάκρισης, καθώς η άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης φέρει μαζί της ιδιαίτερες ευθύνες, μεταξύ των οποίων είναι η υποχρέωση της μη διάδοσης ιδεών βασισμένων στη φυλετική ανωτερότητα ή στο φυλετικό μίσος.”

Η παρωδία του σκοπού του ΕΠΣΕ που οραματίζεται ο ΑΣ είχε επίσης ως αποτέλεσμα μεταξύ άλλων την εκλογή του Παναγιώτη Δημητρά στο Διοικητικό Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εφαρμογής (αποφάσεων ΕΔΔΑ), στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ουμανιστικής Ομοσπονδίας και στη Γενική Συνέλευσης της Παγκόσμιας Οργάνωσης κατά των Βασανιστηρίων. Τέλος, ο ΑΣ ρωτάει “Στον δικαστικό ακτιβισμό, το ποιοτικό κριτήριο δεν είναι ο αριθμός των μηνύσεων αλλά ο αριθμός των καταδικών. Ακόμα και αν αφήσουμε στην άκρη την όποια διαφωνία έχουμε για τον αντιρατσιστικό νόμο, μπορεί το ΕΠΣΕ να ισχυριστεί ότι είναι ικανοποιημένο από τα ποσοστά της επιτυχίας του;” Προφανώς ο ΑΣ θα θεωρεί πως για παράδειγμα η αθώωση σε δεύτερο βαθμό και μετά από τον Άρειο Πάγο του Κώστα Πλεύρη για το αντισημιτικό βιβλίο του με ένα σκεπτικό με καθαρά αντισημιτικό περιεχόμενο είναι αποτυχία (αλλά η πρωτόδικη καταδίκη του επιτυχία). Ανεξάρτητα από τη δίκη ΚΠ πάντως τουλάχιστον το 90% των καταδικών με τον αντιρατσιστικό νόμο ή με άλλες διατάξεις στις οποίες υπήχθη η ρητορική μίσους έχουν γίνει μετά από μηνύσεις του ΕΠΣΕ.

Εκτός από την πρωτόδικη καταδίκη του ΚΠ, υπάρχουν οι τελεσίδικες (σε δεύτερο βαθμό) καταδίκες του Ελεύθερου Κόσμου για αντισημιτισμό και του Χρυσαυγίτη Αλέξανδρου Πλωμαρίτη για ξενοφοβία, η πρωτόδικη καταδίκη των ΟΥΚ για ξενοφοβικά συνθήματα σε παρέλαση (δεν πρόλαβε να εκδικασθεί η έφεσή τους λόγω υφ’ όρων παραγραφής), πρωτόδικες καταδίκες που ανατράπηκαν στο δεύτερο βαθμό του Ελεύθερου Κόσμου για αντιτσιγγανισμό και του Απολλώνιου Φωτός για αντισημιτισμό, δύο πρωτόδικες καταδίκες του Κώστα Πλεύρη για ομοερωτοφοβία (δεν πρόλαβαν να εκδικασθούν οι εφέσεις του λόγω υφ’ όρων παραγραφής), η καταδίκη του Δημάρχου Ωραιοκάστρου για υποκίνηση ξενοφοβικής βίας (άλλη μια ανάλογη δίκη του θα γίνει στις 10 Ιανουαρίου 2019), οι πρωτόδικες καταδίκες για διέγερση σε διάπραξη εγκλημάτων κατά πολιτικών αντιπάλων του Νίκου Μιχαλολιάκου (η έφεση εκδικάζεται στις 18 Ιανουαρίου 2019) και κατά Ρομά του Ηλία Κασιδιάρη (αθωώθηκε στην κατ’ έφεση εκδίκαση). Υπάρχουν επίσης πρόσφατες παραπομπές σε μελλοντικές δίκες του πρώην Υφυπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων Θεοδόση Πελεγρίνη για αντισημιτισμό, της Ελεύθερης Ώρας και των Αττικών Νέων για αντισημιτισμό, του Προέδρου του ΕΠΑΜ Δημήτρη Καζάκη για συνωμοσιολογική ξενοφοβία, και του Pronews για ξενοφοβία και fake news.

Ας μας πει ο ΑΣ για ποια από όλες αυτές τις υποθέσεις ρατσιστικού λόγου, όπως άλλωστε και για τα κείμενα Σώτης Τριανταφύλλου, Τάκη Θεοδωρόπουλου,  Λώρης Κέζα και Θάνου Τζήμερου -αλλά και τις μηνυτήριες αναφορές για ρατσιστικό λόγο των Κυριάκου Βελόπουλου, Αλέξη Κούγια, Ραχήλ Μακρή, Τάκη Τσουκαλά, Ηλία Κασιδιάρη, “Ελεύθερης Ώρας”, Ανδρέα Ανδριανόπουλου, Κώστα Πλεύρη, “Πρώτου Θέματος,” Στέφανου Χίου/Μακελειού, Γιώργου Καρατζαφέρη, Πάνου Καμμένο, Παύλου Πολάκη, Θόδωρου Πάγκαλου, Άδωνι Γεωργιάδη, Νίκου Νικολόπουλου, Αρτέμη Σώρρα, Κώστα Κατσίκη, καθώς και μερικών Δημάρχων και Μητροπολιτών  (και πολλών άλλων)- εξέφρασε ο ίδιος τον όποιο αντίλογο.

Τέλος, ας γνωρίζει ο ΑΣ πως όταν δεν παραπέμπεται καν σε δίκη ο Μητροπολίτης Πειραιά που αποκαλεί την ομοφυλοφιλία τη μια φορά “σαπρότατο, αίσχιστο, αισχρό, ατιμωτικό πάθος… ψυχοπαθολογική εκτροπή… σιχαμερό και ακάθαρτο αμάρτημα” γιατί απλώς εκφράζει “ριζοσπαστικές απόψεις” -άρα όχι ρατσιστικές-, την άλλη φορά “ανατροπή της ανθρώπινης οντολογίας και φυσιολογίας που κατασκευάζει νομικώς έναν ανύπαρκτο άνθρωπο τον αρρενοθήλυ… επιφέρειτρομακτικες ασθένειες εις βάρος της ψυχοσωματικής υγείας του ανθρωπίνου προσώπου” γιατί “εκφράζει προβληματισμούς προσεκτικά διατυπωμένους που σχετίζονται με το γεγονός ότι τέτοιου είδους ενέργειες έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την ανθρώπινη φύση”, και την τρίτη φορά “ανωμαλία… το πιο αισχρό από τα αμαρτήματα… προσβολή στο πρόσωπο του Θεού… φρικώδες πάθος … ψυχοπαθολογική εκτροπή της ανθρώπινης οντολογίας και φυσιολογίας” γιατί “διακηρύττει το δόγμα της Χριστιανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας” αποτελεί για το ΕΠΣΕ ανάλογη τρανή επιβεβαίωση με την απόφαση του Αρείου Πάγου για το βιβλίο του Κώστα Πλεύρη πως δικαστικοί λειτουργοί είναι βαθύτατα ρατσιστές, πότε αντισημίτες, πότε ομοερωτοφοβικοί, και πως σε αυτό οφείλεται η ατιμωρησία που επικρίνουν ΟΗΕ και Συμβούλιο της Ευρώπης.

Με ανάλογο σκεπτικό έχει άλλωστε αρχειοθετηθεί και μηνυτήρια αναφορά κατά του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης για ομοερωτοφοβία: “Όλα όσα εξέφρασε ο μηνυόμενος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος είναι σαφές ότι αποτελούν την επίσημη, σταθερή και αδιασάλευτη θέση της ορθόδοξης εκκλησίας απέναντι στην ομοφυλοφιλία, η οποί σύμφωνα με τις βιβλικές αναφορές, θεωρείται “αμαρτία” και ως επιλογή βλάπτει τη σωτηρία του ανθρώπου και ως εκ τούτου ουδείς δύναται να απαιτεί από τον μηνυόμενο υπό τη συγκεκριμένη ιδιότητά του, ως Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, να αγνοήσει ή να εγκαταλείψει τις χριστιανικές διδαχές.”

4. Στις 31 Δεκεμβρίου 2018, ο διευθυντής του Lifo Άρης Δημοκίδης δημοσίευσε ένα κείμενο με τίτλο “Γιατί η μήνυση στον Ζουγανέλη για ρατσισμό είναι χοντρό λάθος – που πάλι θα γυρίσει μπούμερανγκ.”

Στην αρχή αναφέρει τα ακόλουθα: “Δε συμφωνώ με τη μήνυση εναντίον του Ζουγανέλη. Καταλαβαίνω ότι ο Παναγιώτης Δημητράς που την έκανε (όπως και κάποιες άλλες με τις οποίες διαφώνησα, πχ. εναντίον της Σώτης Τριανταφύλλου και της Λώρης Κέζα) έχει αγνές προθέσεις και δέχομαι πως είναι δικαίωμά του να επικαλεστεί τον Αντιρατσιστικό Νόμο του κράτους.” 


Και αυτός όπως και πολλοί άλλοι έχουν αντιδράσει μόνο σε μηνυτήριες αναφορές κατά συμπαθών ή πολιτικά συγγενών προσώπων. Για κανέναν άλλον από αυτούς που προαναφέρθηκαν δεν έχει αντιδράσει, δείχνοντας πως η διαφωνία είναι όχι για λόγους αρχής αλλά για λόγους συμπάθειας ή πολιτικής γειτνίασης.

Στη συνέχεια αναφέρει: “Όμως, εκτός αν τα λόγια του κ. Ζουγανέλη ήταν απ’ αυτά που προκαλούσαν και πέρα από κάθε αμφιβολία ρατσιστική βία, μια τέτοια μήνυση θα πέσει στο κενό και θα γυρίσει μπούμερανγκ. Το αποτέλεσμα της θα είναι απλά η ηρωοποίηση του Ζουγανέλη και η περαιτέρω συντηρητικοποίηση της κοινωνίας. Επιπλέον, σε τέτοιες φάσεις, ακόμα κι αυτοί που καθόλου δε μισούν τους μετανάστες (άλλωστε κι ο Ζουγανέλης ένας αριστερός αλληλέγγυος είναι, που μοίρασε φαγητό και μοιράστηκε μια κακή του εμπειρία!) νιώθουν πως φιμώνονται. Εξοργίζονται με το πώς τους κουνούν το δάχτυλο και τους λένε «φασίστες» – και το κλασικό αποτέλεσμα είναι να εξαγριώνονται και μέσα τους να τσιμεντώνονται τέτοιες -και σταδιακά πιο ακραίες- απόψεις. Οι υπερβολές καλό είναι να αποφεύγονται, και απ’ τη μία αλλά και απ’ την άλλη πλευρά.”

Μία ανάγνωση αυτών των σχολίων είναι πως αγνοεί το νόμο που ποινικοποιεί όχι μόνο την πρόκληση ρατσιστικής βίας αλλά γενικότερα “την υποκίνηση, πρόκληση, διέγερση ή προτροπή σε πράξεις ή ενέργειες που μπορούν να προκαλέσουν διακρίσεις, μίσος ή βία.” Κατά συνέπεια το σχόλιο είναι άστοχο και τον εκθέτει. Μια δεύτερη ανάγνωση είναι πως διαφωνεί με το νόμο αλλά δεν (τολμά να) το λέει ευθέως: άρα διαφωνεί με το κράτος δικαίου και εκ του αποτελέσματος συντάσσεται με τους φορείς ρατσιστικών ιδεών που διατυπώνουν ανάλογα επιχειρήματα. Άλλωστε έλλειψη πίστης στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου είναι και το επιχείρημα κατά της μηνυτήριας αναφοράς γιατί η μήνυση θα πέσει στο κενό και θα γυρίσει μπούμερανγκ, θα ηρωποιηθεί ο Ζουγανέλης και θα συντηρητικοποιηθεί η κοινωνία! Όπως γύρισε μπούμερανγκ και ηρωποιήθηκε ο Πλεύρης ας πούμε, μετά την αθώωση του οποίου η κοινωνία συντηρητικοποιήθηκε φέρνοντας το ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία; Επίσης, θεωρεί πως η δίωξη του ρατσιστικού λόγου αποτελεί φίμωση, όπως ακριβώς ισχυρίζονται και οι φορείς του ρατσιστικού λόγου, ενώ δεν έχει ισχυρισθεί κάτι πως η δίωξη για εξύβριση έως συκοφαντική δυσφήμηση αποτελεί φίμωση. Τέλος, εξισώνει το ρατσιστικό λόγο και τη δίωξή του αποκαλώντας και τα δύο υπερβολές: καλύτερο ξέπλυμα του ρατσιστικού λόγου δεν υπάρχει.


Ας σημειωθεί πως σε κανένα κείμενό του ο Άρης Δημοκίδης δεν έχει αναφερθεί στις επιταγές ΟΗΕ και Συμβουλίου της Ευρώπης για τη δίωξη του ρατσιστικού λόγου και την απαράδεκτη ατιμωρησία στην Ελλάδα που έχουν παρουσιασθεί στο Lifo σε συνέντευξή μου από το 2013 “50′ με τον Παναγιώτη Δημητρά Μια συζήτηση με τον εκπρόσωπο του ΕΠΣΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα.” και το 2018 στο “Ρητορική μίσους και ρατσιστικός λόγος στην Ελλάδα: ένα μικρό χρονικό.” Γιατί τότε δεν θα μπορούσε να βάλει τίτλο στο κείμενο πως η μήνυση είναι “χονδρό λάθος που θα γυρίσει σε μπόυμεραγκ.”

Τέλος, δεν είναι ενδιαφέρον πως δεν αποκαλεί ρατσιστικές τις απόψεις Ζουγανέλη, αφού άλλωστε δεν τολμά καν να τις αναφέρει πως θεωρούν όλους τους μετανάστες οιονεί βίαιους. Το ίδιο είχε κάνει και στο προαναφερθέν άρθρο του για την Τριανταφύλλου τις ισλαμοφιβικές θέσεις τις οποίας θεωρούσε απλές απόψεις σε αντίθεση μάλιστα με “τη ρατσιστική ρητορική μίσους διακινείται καθημερινά με πολλές και ισχυρές δόσεις και χωρίς καμία τιμωρία” [sic], όπως και για το προαναφερθέν άρθρο του για την Κέζα όπου αρνείτο χωρίς καμιά τεκμηρίωση το αναφερόμενο στη μηνυτήρια αναφορά πως περιείχε “ψευδείς ισχυρισμούς για φερόμενες πρακτικές στο μουσουλμανικό κόσμο γενικά που όμως ισχύουν μόνο σε ελάχιστες χώρες και άρα δεν αποτελούν απόρροια του Ισλάμ, όπως και για το ότι κάποιοι δήθεν θεωρούν πως πρέπει να γίνονται δεκτές στο δυτικό κόσμο.”


5. Σαν επίλογος μια σχετικότατη ανάρτηση του Πέτρου Σαπουντζάκη στις 31 Δεκεμβρίου 2018:


December 31, 2018 at 6:42 PM

Αντιγράφω το εξαιρετικό σχόλιο της Artemis Fyssa:

“ο Έλληνας μετανάστης δεν έχει καμία σχέση με τους μετανάστες που βλέπουμε εδώ πέρα και φιλοξενούμε εμείς. Καμία σχέση. Να σε φιλοξενήσω αλλά να μου πατήσεις το κεφάλι μέσα στο σπίτι μου;”

Ξενοφοβικό, ακροδεξιό αφήγημα όπου μια αδιαίρετη, ομογενοποιημένη και εκτός κάθε ιστορικού πλαισίου κατηγορία, ο “Έλληνας μετανάστης”, υποστηρίζεται ότι ήταν άλλης ποιότητας από κάθε άλλης εθνικότητας μετανάστη που “φιλοξενείται” στην Ελλάδα – και βέβαια σε αυτή την περίπτωση ο έτερος, ενιαίος και αδιαίρετος μετανάστης “φιλοξενείται”, δε “ζει” στη χώρα υποδοχής. Δεν είναι τυχαία η επιλογή των λέξεων, καθώς έτσι ο Έλληνας βγαίνει δίπλα ανώτερος, όχι μόνο ως μετανάστης, αλλά και ως φιλόξενος τύπος ο οποίος κάνει την τρομερή υπέρβαση να δεχτεί προσωρινά – προφανώς αφού πρόκειται περί φιλοξενίας – μετανάστες.

Κι αυτοί οι μετανάστες τι κάνουν; Σύμφωνα με τον κ. Ζουγανέλη, “μας πατάνε το κεφάλι μέσα στο σπίτι μας”. Εδώ ο κ. Ζουγανέλης απευθύνεται στα πιο ξενοφοβικά ένστικτα, ανακινώντας γενικολογες εικόνες βιαιότητας οι οποίες προφανώς δε χρειάζονται κάποια τεκμηρίωση – αλλά και αν χρειαστεί τεκμηρίωση, έχει έτοιμη μια τρομερή ιστορία όπου ένας μετανάστης ζήτησε χούμους αντί για σαλάτα. Τελικά βέβαια, όπως ο ίδιος λέει, ο κ. Ζουγανέλης ήταν αυτός που βιαοπράγησε φέρνοντας τη σαλάτα στο κεφάλι του συγκεκριμένου μετανάστη, γιατί προφανώς ως γνήσιος Ελλην, άντρας με τα όλα του, δεν μπορούσε να ανεχτεί μια τόσο βαριά προσβολή, χούμους αντί για σαλάτα. Αν είναι δυνατόν!

Και οι σχολιαστές/τριες της είδησης; Πνίγονται από αυτό που οι ίδιοι/ες ονομάζουν “πολιτική ορθότητα”. Εξανίστανται επειδή ο οποίος Ζουγανέλης δεν μπορεί να αναπαράγει ανενόχλητος ακροδεξιά, ξενοφοβικά αφηγήματα όποτε του δίνεται δημόσιος λόγος. Εξανίστανται επειδή δεν μπορούν να καταλάβουν τη σημαντικότατη διάφορα ανάμεσα στην ελευθερία του λόγου και το ρατσιστικό, μισαλλόδοξο και ξενοφοβικό λόγο.

Τέλος, το πρόβλημα με όσες ΜΚΟ παρακολουθούν τα ζητήματα ρατσιστικού λόγου και ρητορικής μίσους στα ΜΜΕ είναι τα μειωμένα αντανακλαστικά και το ότι επί χρόνια ο κάθε κ. Ζουγανέλης ένιωθε ελεύθερος και ωραίος να λέει ο,τι θέλει, χωρίς να εγκαλείται, χωρίς κανείς να του ζητάει να στοιχειοθετεί αυτά που λέει ή να ανακαλέσει.

Καλή χρονιά, καλά μυαλά με λιγότερο μίσος εύχομαι σε όλες κ όλους!”

Torture and ill-treatment by police officers in Greece


Torture and ill-treatment by police officers in Greece

By Panayote Dimitras, Spokesperson, Greek Helsinki Monitor

In mid-August 2002, Georgios Sidiropoulos and Ioannis Papakostas, two youngsters who had never met each other before, were taken to an Athens police station on alleged traffic violations (never subsequently confirmed by the courts). A police officer on duty took them to an office and repeatedly used a taser gun against them, to punish them because they had allegedly resisted arrest. The complaints launched in the following days led to an administrative investigation that concluded that their claims were false as the officer simply had used a wireless . A criminal investigation which after several years led to the only trial in Greece where a police officer was irrevocably convicted for torture – a full 12 years after the eents, in 2014 . The sentence was a mere 5 years converted into the minimum fine possible of 5 euros per day. The officer convicted for torture did not spend even one day in detention or in prison.

  Source: Panayote Dimitras

Source: Panayote Dimitras

In January 2018 the European Court of Human Rights found Greece in violation of Articles 3, 6.1 and 13 of the Convention. In particular, the Court found that “the criminal and disciplinary system had proved to be seriously lacking in rigour and incapable of having a deterrent effect to ensure the effective prevention of illegal acts such as torture.”

This was the most recent of the thirteen cases in the Makaratzis group, concerning impunity for the use of potentially lethal force; ill-treatment sometimes amounting to torture; absence of effective administrative and criminal investigations; inadequate criminal proceedings and penalties; and in some cases a failure to investigate possible racist motives. The leading case (the shooting of Christos Makaratzis) dates from 1995

The Committee of Ministers had confined its three examinations of the execution of these cases in 2012, 2015 and 2017 to welcoming the information provided by Greece on the modernization of the law on the use of arms, the establishment of an office to review the related complaints, and the possible reopening of the cases adjudicated by the ECtHR. Three written submissions from the Greek Helsinki Monitor and one from REDRESS highlighted the ineffectiveness of the Greek state’s response. These were followed by an oral briefing to CM representatives by GHM in November 2018. In December 2018, for the first time, the CM issues a very strong decision seeking a detailed set of information from Greece by September 2019

Greece is now obliged to provide documented information about the effectiveness of the Ombudsman as an Independent Complaints Mechanism. This relates not only to the reopening of investigations in old cases, but also to reviewing new complaints that, as GHM has noted, number in the hundreds. Greece must also amend its legislation to bring the definition of torture in line with international standards and prevent the conversions of imprisonment imposed for torture and other ill-treatment into fines. The state must also provide information on the investigation of possible racist motives when ill-treatment occurs in the context of law enforcement; and, finally, implement its commitment to issue written apologies to the victims.

This decision is a powerful weapon in view of the CPT visit to Greece in 2019, the review of Greece by UN CAT in July-August 2019, and the probable new review of the Makaratzis case by the CM in December 2019. The Greek Helsinki Monitor will seek to capitalise on this decision, by seeking the apologies promised from the authorities; pressing the Ombudsman to conclude at least some of the hundreds of the investigations it has been carrying out since mid-2017 so as to assess their effectiveness; and review the proposed amendments to the criminal code announced by the government so as to assess if they are up to the standards defined by ECtHR, CM, CPT, and CAT. These institutions will be kept closely informed of developments.

Ευρωκόλαφος για ανεκτέλεστες αποφάσεις ΕΔΔΑ για βία αστυνομικών – λιμενικών και απαγόρευση τουρκικών ενώσεων

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) καλεί κυβέρνηση, κόμματα και πλειοψηφία ΜΜΕ και κοινωνίας πολιτών, αντί να πανηγυρίζουν κατά τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, να σκύψουν πάνω στις αυστηρές έως ταπεινωτικές για την Ελλάδα συνολικά αποφάσεις της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης που πάρθηκαν την περασμένη εβδομάδα για την πάνω από δεκαετία μη συμμόρφωση με σωρεία καταδικαστικών αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) που αφορούν ατιμωρησία αστυνομικών και λιμενικών που έκαναν βασανιστήρια ή κακομεταχείριση και διάλυση ή άρνηση εγγραφής τουρκικών μειονοτικών ενώσεων. Τα πλήρη κείμενα των αποφάσεων της 6 Δεκεμβρίου 2018 (που αποσιώπησαν ΟΛΑ τα ΜΜΕ) ακολουθούν σε μετάφραση του ΕΠΣΕ το οποίο με συνεχείς τεκμηριωμένες παρεμβάσεις του έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των αποφάσεων αυτών. Οι παρεμβάσεις του ΕΠΣΕ και οι αποφάσεις της ΕΥ είναι διαθέσιμες στις ιστοσελίδες: (σχετική ιστοσελίδα Επιτροπής Υπουργών) (σχετική ιστοσελίδα Επιτροπής Υπουργών)

1. Ατιμωρησία αστυνομικών και λιμενικών για χρήση βίας

  • Η Ελλάδα ελέγχεται γιατί έχει σύντομες προθεσμίες παραγραφής αδικημάτων για βασανιστήρια και κακομεταχείριση και έτσι δεν μπορεί να επανεξετάσει τις υποθέσεις που οδήγησαν σε καταδίκες από το ΕΔΔΑ, πλην της μόνης για την οποία υπάρχει καταδίκη από ελληνικά δικαστήρια για βασανιστήρια που δεν έχουν παραγραφή (υπόθεση Σιδηρόπουλου – Παπακώστα για βασανιστήρια με ηλεκτροσόκ το 2002).
  • Ζητείται από την Ελλάδα ενημέρωση για το αν παρέμειναν στην υπηρεσία οι αστυνομικοί και οι λιμενικοί δράστες των βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης στις 13 υποθέσεις που οδήγησαν σε καταδικαστικές αποφάσεις από το ΕΔΔΑ (για 9 από αυτές οι προσφυγές έγιναν από το ΕΠΣΕ).
  • Χαιρετίζεται η πρόθεση της κυβέρνησης να ζητηθεί συγγνώμη από τα θύματα βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης και αναμένεται η υλοποίησή της.
  • Ζητείται ενημέρωση για την αποτελεσματικότητα του Συνηγόρου του Πολίτη ως νέου μηχανισμού διερεύνησης των σχετικών καταγγελιών καθώς και για τον αντίκτυπο της εισαγωγής του ρατσιστικού κινήτρου στη διερεύνηση αυτών των υποθέσεων.
  • Ζητείται ενημέρωση για τα μέτρα για την ευθυγράμμιση του ορισμού των βασανιστηρίων με τις διεθνείς συμβάσεις και για την αφαίρεση της δυνατότητας μετατροπής ποινών φυλάκισης που επιβάλλονται για βασανιστήρια και άλλες μορφές κακομεταχείρισης σε πρόστιμα.

2. Απαγόρευση λειτουργίας τουρκικών μειονοτικών ενώσεων

  • Εκφράζεται λύπη για τη συνεχιζόμενη απαγόρευση λειτουργίας τουρκικών μειονοτικών ενώσεων και τη συνεχιζόμενη άρνηση συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ ακόμα και μετά την εισαγωγή νομοθεσίας για την επανεξέταση των υποθέσεων αυτών που αγνόησε το Εφετείο Θράκης αρνούμενο την άρση διάλυσης της Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης.
  • Εκφράζεται βαθιά λύπη γιατί, περιφρονώντας τη νομολογία του ΕΔΔΑ, τα ελληνικά δικαστήρια μέχρι και τον Άρειο Πάγο το 2017 αρνήθηκαν την εγγραφή του Πολιτιστικού Συλλόγου Τούρκων Γυναικών Νομού Ξάνθης.
  • Καλείται η Ελλάδα να φροντίσει ώστε να αποφασίζει για τα θέματα αυτά η δικαιοσύνη σεβόμενη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ και για το λόγο αυτό να προχωρήσει και σε κατάρτιση των δικαστών στην ΕΣΔΑ και στην υποχρέωση συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ.
  • Λόγω της σοβαρότητας της υπόθεσης αποφασίστηκε να επανεξετασθεί η συμμόρφωση της Ελλάδας κατεπειγόντως το Σεπτέμβριο 2019.

Συμβούλιο της Ευρώπης – Απόφαση Επιτροπής Υπουργών: Επίβλεψη εκτέλεσης αποφάσεων ΕΔΔΑ Μακαρατζής κτλ. κατά Ελλάδας (βία αστυνομικών – λιμενικών)





6 Δεκεμβρίου 2018

1331η συνεδρίαση, 4-6 Δεκεμβρίου 2018 (ΑΔ)

H46-12 Ομάδα αποφάσεων Μακαρατζής κ.λπ. κατά Ελλάδας
(Προσφυγές υπ’ αριθ. 50385/99 κτλ.)

Επίβλεψη της εκτέλεσης των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου


Οι Αναπληρωτές

1. υπενθυμίζοντας ότι αυτές οι υποθέσεις αφορούν τη χρήση δυνητικά θανατηφόρας βίας και κακομεταχείρισης από όργανα επιβολής του νόμου καθώς και την έλλειψη αποτελεσματικών ερευνών ικανών να οδηγήσουν σε επαρκείς πειθαρχικές και ποινικές κυρώσεις·

Όσον αφορά τα ατομικά μέτρα

2. υπενθυμίζουν με λύπη ότι, λόγω των ισχυόντων κανόνων παραγραφής, δεν είναι δυνατή η επανεξέταση υπερβολικά επιεικών καταδικαστικών αποφάσεων ή αναποτελεσματικών ποινικών ανακρίσεων (ειδικότερα της πρόσφατης υπόθεσης Andersen).

3. εκφράζουν επίσης τη λύπη τους για το γεγονός ότι στην υπόθεση Zontul, λόγω της τότε ισχύουσας ελληνικής νομοθεσίας, η επανεξέταση της ποινικής καταδίκης των λιμενικών υπεύθυνων για προσβολή της σεξουαλικής αξιοπρέπειας δεν θα επέτρεπε να ληφθεί υπόψη η διαπίστωση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ότι τα γεγονότα αποτελούσαν βασανιστήρια κατά την έννοια του άρθρου 3 της Σύμβασης, καθώς στην έννοια των βασανιστηρίων στην ελληνική νομοθεσία δεν περιλαμβάνονταν τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης· σημείωσαν ωστόσο με ικανοποίηση την απόφαση του Συνήγορου του Πολίτη να επαναλάβει τις πειθαρχικές έρευνες σχετικά με τις συνέπειες των εν λόγω πράξεων·

4. εξέφρασαν τη λύπη τους για το γεγονός ότι σε όλες τις περιπτώσεις – εκτός από εκείνες των Σιδηρόπουλου – Παπακώστα και Andersen – η επανάληψη των πειθαρχικών ερευνών δεν ήταν δυνατή λόγω του ότι τα αδικήματα είχαν παραγραφεί·

5. κάλεσαν τις αρχές να ενημερώσουν την Επιτροπή μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου 2019 για την επανεξέταση των πειθαρχικών ερευνών σχετικά με τις υποθέσεις Σιδηρόπουλου – Παπακώστα και Andersen·

6. επισημαίνοντας επίσης την ιδιαίτερη πολυπλοκότητα του ζητήματος παραγραφής στην υπόθεση Zontul, κάλεσαν τις αρχές να υποβάλουν στην Επιτροπή έως την 1η Σεπτεμβρίου 2019 τα πλήρη πορίσματα του Λιμενικού Σώματος σχετικά με την επανάληψη της πειθαρχικής διαδικασίας, ιδίως όσον αφορά την παραμονή στην υπηρεσία των υπευθύνων·

7. χαιρέτισαν την πρόθεση των αρχών να ζητήσουν από τους επικεφαλής των υπηρεσιών που εμπλέκονται σε βασανιστήρια και άλλες μορφές κακομεταχείρισης να ζητήσουν γραπτή συγγνώμη από τους προσφεύγοντες· κάλεσαν τις αρχές να ενημερώσουν την Επιτροπή μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου 2019 για οποιαδήποτε περαιτέρω εξέλιξη·

Όσον αφορά τα γενικά μέτρα

8. κάλεσαν τις αρχές να εντείνουν τις συνεχιζόμενες προσπάθειές τους για την εξάλειψη όλων των μορφών κακομεταχείρισης από τα όργανα επιβολής του νόμου, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις συστάσεις της CPT και τις κάλεσαν να παράσχουν στην Επιτροπή συγκεκριμένες και λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ληφθέντα ή προβλεπόμενα μέτρα σε απάντηση στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στις υποθέσεις αυτές·

9. όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των ερευνών, κάλεσαν τις αρχές να υποβάλουν έως την 1η Σεπτεμβρίου 2019 λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ακόλουθα θέματα:

α) την αναστολή της παραγραφής για αξιόποινες πράξεις που σχετίζονται με παραβάσεις παρόμοιες με εκείνες στις υπό κρίση υποθέσεις·

β) τη γενική δυνατότητα επανέναρξης πειθαρχικών ερευνών σε περιπτώσεις όπου έχει ήδη αποφασισθεί ποινική ή πειθαρχική ευθύνη, λαμβανομένης υπόψη της αρχής ne bis in idem που κατοχυρώνεται στον νόμο 4443/2016·

γ) την αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού καταγγελίας (Συνηγόρου του Πολίτη), ιδίως υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων των ερευνών επί των καταγγελιών που υποβλήθηκαν μετά την έναρξη λειτουργίας του μηχανισμού στις 9 Ιουνίου 2017·

δ) τον αντίκτυπο της νέας ενισχυμένης νομοθετικής προστασίας κατά του ρατσιστικού εγκλήματος και τα ενδεχόμενα νέα μέτρα που προβλέπονται για τη διασφάλιση της διερεύνησης πιθανών ρατσιστικών κινήτρων όταν παρουσιάζεται κακομεταχείριση στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου·

ε) το κατά πόσον οι αποφάσεις για την περάτωση ποινικών ανακρίσεων λόγω παραγραφής μπορούν να υποβληθούν σε δικαστική ή άλλη ανεξάρτητη επανεξέταση·

στ) τα μέτρα που ελήφθησαν ή σχεδιάστηκαν στο πλαίσιο της τρέχουσας αναθεώρησης του Ποινικού Κώδικα, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί πλήρως η διεξαγωγή των ποινικών ανακρίσεων σε περιπτώσεις κακομεταχείρισης και οι σχετικές κυρώσεις με τις απαιτήσεις της νομολογίας του Δικαστηρίου, ιδίως όσον αφορά τον ορισμό των βασανιστηρίων και τις δυνατότητες μετατροπής ποινών φυλάκισης που επιβάλλονται για βασανιστήρια και άλλες μορφές κακομεταχείρισης σε ποινές μη στερητικές της ελευθερίας.

[Μετάφραση στα ελληνικά από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) από το αγγλικό πρωτότυπο διαθέσιμο εδώ

Six years on, Greece still needs to fix its law on torture
Date: 26/10/18
Necati Zontul

Six years on, Greece still needs to fix its law on torture

REDRESS has filed a submission with the Council of Europe addressing Greece’s failure to implement the 2012 decision of the European Court of Human Rights in Zontul v Greece. The decision found that Greek law was incompatible with the country’s international obligations to prevent and prosecute torture. Greece’s continuing failure to implement the Court’s decision has important implications for the ongoing torture and ill-treatment of migrants in Greece.


Necati Zontul was tortured by officers of the Greek Coastguard while detained in a camp for asylum seekers in 2001. Following a flawed investigation and prosecution of the Coastguard officers responsible for Necati’s treatment by the Greek authorities, REDRESS assisted Necati in bringing a case against Greece at the European Court of Human Rights.

The Court found in favour of Necati in 2012, concluding that Greece had breached Article 3 of the European Convention on Human Rights as a result of Necati’s torture and denial of reparations, as well as Greece’s failure to investigate and sanction the perpetrators appropriately.


REDRESS’s new submission is directed to the Council of Europe’s Committee of Ministers, the body responsible for supervising the implementation of European Court of Human Rights decisions. It recommends that the Committee encourage Greece to:

  • ensure that investigations into torture in Greece are fully independent of the authorities accused of the torture
  • reform Greece’s law on torture to make it compatible with Article 3 of the European Convention of Human Rights and with Article 1 of the UN Convention Against Torture
  • ensure that sanctions for torture and ill-treatment in Greece are sufficiently punitive.

These reforms are necessary to make sure that no others are subjected to the same migration-related torture that Necati had to suffer, and that those responsible for the torture of Necati and others are held to account for their actions. It is also important for Greece to show that it is complying with the judgments of the European Court of Human Rights and that it is meeting its obligations under international law.

REDRESS’s submission to the Committee of Ministers is available here.

More information about Necati’s case can be found here.

06/06/2018: Απαράδεκτη κυβερνητική αναφορά σε Συμβούλιο Ευρώπης για εκτέλεση καταδίκης ΕΔΔΑ για Μανωλάδα

Το Σεπτέμβριο του 2018 η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης θα εξετάσει την εκτέλεση της απόφασης Μανωλάδας. Οι ελληνικές αρχές υπέβαλλαν έκθεση δράσης ( για τη συμμόρφωση με το δεδικασμένο η οποία, γεμάτη αντιφάσεις, καταλήγει στο προκλητικό συμπέρασμα ότι πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση (un cas isolé)… Παρά το γεγονός ότι,όπως σωστά τονίζει, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι το νομικό πλαίσιο υπήρχε μεν αλλά δεν εφαρμόστηκε από τις αστυνομικές και δικαστικές αρχές, παραλείπει σκοπίμως να ενσκήψει σε συστημικές ατέλειες που αφορούν στην πρόληψη του εγκλήματος, στην προστασία των θυμάτων και στην αποτυχία των αρχών διερεύνησης και δίωξης. Στο μεγαλύτερο μέρος της θυμίζει έκθεση ιδεών για το τι έγινε,αποσπασματικά απο το 2013 μέχρι σήμερα, παρά ένα οργανωμένο σχέδιο αντιμετώπισης. Δυστυχώς ή ευτυχώς η πυρκαγιά του Ιουνίου 2018 σε οικισμό που στέγαζε 400 άτομα υπό τις αυτές συνθήκες που διαπιστώθηκαν το 2013, αποκάλυψε το μέγεθος του προβλήματος και αποδεικνύει ότι τα μεμονωμένα μέτρα απέτυχαν παταγωδώς. Συνεπώς και ενώ η υπόθεση χαρακτηρίζεται από το Συμβούλιο της Ευρώπης “leading” και εφαρμόζεται “enhanced procedure”, η έκθεση είναι μάλλον “εκτός θέματος”. Οι ίδιοι που θεωρούσαν και επιχειρηματολογούσαν κατά τη διαδικασία ενώπιον του εδδα ότι “δεν υπάρχει trafficking”,τώρα το θεωρούν μεμονωμένο περιστατικό. Panayote Dimitras

Μια μέρα πριν τον εμπρησμό στον καταυλισμό εργατών γης της Μανωλάδας πρωτοκολλήθηκε ραπόρτο… της ελληνικής κυβέρνησης στο ΕΔΑΔ για τα μέτρα συμμόρφωσης που χρειάζονται μετά την καταδικαστική απόφαση για την γνωστή υπόθεση.

Τέτοιου είδους έγγραφα δεν τυγχάνουν ιδιαίτερης δημοσιότητας επί ΣΥΡΙΖΑ. Πολλοί από αυτούς/ές που θα το έκαναν στο παρελθόν έχουν φιλική στάση ή και συμμετέχουν στην κυβέρνηση. Κάποιοι άλλοι απλώς έχουν κουραστεί και απέχουν.

Η δική μου ενημέρωση (όπως και τότε που η κυβέρνηση αποπειράθηκε να προσφύγει εναντίον της καταδικαστικής απόφασης από το ΕΔΑΔ…/I-kubernisi-amfisbitei-tin… ) προέρχεται από το δικηγόρο των θυμάτων Vassilis Kerasiotis που το έγραψε στο facebook. Για τα θέματα αυτά μιλά και η ΓΣΕΕ, το Generation 2.0 και μερικοί σαν τον Panayote Dimitras που δεν καταλαβαίνουν γιατί να αλλάζουν στάσεις και απόψεις με τις αλλαγές των κυβερνήσεων. Ρωτάει και το Κίνημα Αλλαγής(…/) όπως και το ΚΚΕ ( αλλά οι κυβερνητικοί αρκούνται στις δημόσιες σχέσεις της Αχτσιόγλου σε ταξίδια- αστραπή στη Μανωλάδα. (…/photoreportaz-apo-ten-autopsia-tes-ypo… ).

Η φιλεργατική, φιλομεταναστευτική, δικαιωματική, αλληλέγγυα και δεν ξέρω τι άλλο, κυβέρνηση λέει τώρα ότι η ιστορία της Μανωλάδας ήταν ένα ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ, ότι η πολιτεία έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την μη επανάληψη τέτοιων περιστατικών και ζητά το κλείσιμο της υπόθεσης.

Φαντάζομαι ότι θα γίνει μια ημερίδα (με μπουφέ) με την συμμετοχή όλων των αναφερομένων στο ραπόρτο και θα το γιορτάσουνε καταλλήλως.




03/04/2018: Δίκη Ελλάδας για τα θρησκευτικά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Στις 3 Απριλίου 2018, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου  (ΕΔΔΑ) δημοσιοποίησε την κοινοποίηση στην Ελλάδα δύο προσφυγών που αφορούν την υποχρέωση αποκάλυψης του (μη Ορθόδοξου Χριστιανικού) θρησκεύματος ως προϋπόθεση απαλλαγής από τα θρησκευτικά αλλά και, κυρίως, τον ομολογιακό χαρακτήρα του μαθήματος με βάση το περιεχόμενο που προσδιορίστηκε τον Ιούνιο 2017. Τα προσφεύγοντα άτομα είχαν αρχικά κάνει αιτήσεις ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) ζητώντας την εξέτασή τους κατά προτίμηση και ως κατεπειγουσών ώστε να μην υποχρεωθούν οι προσφεύγουσες μαθήτριες να παρακολουθήσουν τα θρησκευτικά κατά τη σχολική περίοδο 2017-2018: το ΕΔΔΑ επισημαίνει πως το ΣτΕ αρνήθηκε όχι μόνο την κατά προτεραιότητα εξέταση των αιτήσεων ακύρωσης αλλά και την εξέταση των αιτήσεων, αναβάλλοντας τη πολλάκις μέχρι το Φεβρουάριο 2018, και έτσι κάνοντας τις αιτήσεις ακύρωσης αναποτελεσματικό ένδικο μέσο, το οποίο, αποφαίνεται το ΕΔΔΑ δεν απαιτείται να εξαντληθεί πριν εξετασθούν οι προσφυγές. Το αναλυτικό σημείωμα του ΕΔΔΑ παρατίθεται στη συνέχεια σε μετάφραση του ΕΠΣΕ.



Κοινοποιήθηκε στις 12 Μαρτίου 2018


Προσφυγές με αριθμούς 4762/18 et 6140/18
Πέτρος ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ και λοιποί κατά Ελλάδας
και Ροδόπη ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΟΥ και Σμαράγδα ΡΑΒΙΟΛΟΥ κατά Ελλάδας
που υποβλήθηκαν αντίστοιχα
στις 5 Ιανουαρίου 2018 και 8 Ιανουαρίου 2018


Οι προσφυγές αφορούν την υποχρεωτική θρησκευτική διδασκαλία στο σχολείο στην Ελλάδα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι προσφεύγοντες, γονείς και μαθητές στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, να απαλλαγούν από αυτήν τη διδασκαλία. Σύμφωνα με τους προσφεύγοντες, το περιεχόμενο αυτής της διδασκαλίας στο σχολικό πρόγραμμα διαμορφώθηκε σύμφωνα με τις επιθυμίες της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, όχι με αντικειμενικό και ουδέτερο τρόπο, αλλά στην κατεύθυνση της κατήχησης και του δόγματος της κυρίαρχης θρησκείας στην Ελλάδα. Οι προσφεύγοντες, που ζουν σε δύο μικρά νησιά στο Αιγαίο, ισχυρίζονται ότι δεν είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί και δεν θέλουν να παρακολουθήσουν τα θρησκευτικά γιατί έχουν ομολογιακό χαρακτήρα.

Τον Ιούλιο 2017, επικαλούμενοι τα άρθρα 8, 9, και 14 της Σύμβασης και το άρθρο 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου, οι προσφεύγοντες έκαναν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας δύο αιτήσεις ακύρωσης της Απόφασης του Υπουργού Εθνικής Παιδείας (της 19 Ιουνίου 2017) που καθόριζε το περιεχόμενο αυτής της διδασκαλίας. Έκαναν παράλληλα στην αρχή αίτηση προσδιορισμού των υποθέσεών τους κατά προτίμηση, και στη συνέχεια αίτηση κατεπείγουσας εξέτασης ώστε το Συμβούλιο της Επικρατείας να προσδιορίσει δικάσιμη πριν από την έναρξη του σχολικού έτους 2017-2018, δηλαδή πριν από τις 11 Σεπτεμβρίου 2017. Όμως, το Συμβούλιο της Επικρατείας προσδιόρισε την εκδίκαση για τις 12 Οκτωβρίου 2017, και μετά την ανάβαλε για τις 9 Νοεμβρίου 2017, και στη συνέχεια για τις 14 Δεκεμβρίου 2017 και τέλος για τις 8 Φεβρουαρίου 2018.

Οι προσφεύγοντες διευκρινίζουν ότι σε περίπτωση που ένας μαθητής δεν ακολουθεί το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα και επιθυμεί να απαλλαγεί από τα θρησκευτικά, μια εγκύκλιος του Υπουργού Εθνικής Παιδείας υποχρεώνει τους γονείς του μαθητή να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση  που βεβαιώνει ότι ο μαθητής «δεν είναι Ορθόδοξος Χριστιανός και επικαλείται λόγους θρησκευτικής συνείδησης». Ο διευθυντής του σχολείου, στη συνέχεια, πρέπει να εξετάσει και να ελέγξει αν ισχύουν οι εικαζόμενοι λόγοι. Η εγκύκλιος απαιτεί έτσι γονείς και μαθητές να αποκαλύψουν τη θρησκεία τους και αυτές οι υπεύθυνες δηλώσεις φυλάσσονται στα αρχεία του σχολείου. Στις τοπικές κοινωνίες των μικρών νησιών, η απαλλαγή από το μάθημα θρησκευτικών στιγματίζει το μαθητή και τους γονείς του γιατί γίνεται εμφανές ότι αυτοί δεν είναι οπαδοί της «κρατούσας θρησκείας» και, επί πλέον, οι μαθητές στερούνται διδακτικές ώρες λόγω των θρησκευτικών ή φιλοσοφικών πεποιθήσεών τους. Οι προσφεύγοντες ισχυρίζονται πως υπάρχει παραβίαση των άρθρων 8 σε συνδυασμό με 14, 9 σε συνδυασμό με 14 και 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου.

Ο Εισηγητής προτείνει να κοινοποιηθούν οι προσφυγές, παρά το γεγονός ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν έχει ακόμα αποφανθεί: στην πραγματικότητα οι προσφεύγοντες έκαναν αμέσως αίτηση ακύρωσης της Υπουργικής Απόφασης και ζήτησαν την κατά προτίμηση αν όχι κατεπείγουσα εξέταση των υποθέσεών τους ώστε να μην αναγκαστούν να παρακολουθήσουν τα θρησκευτικά κατά το επόμενο σχολικό έτος. Ωστόσο, το Συμβούλιο της Επικρατείας όχι μόνο απέρριψε τα αιτήματα αυτά αλλά έχει αναβάλει αρκετές φορές αυτήν την εξέταση, έτσι ώστε η εξέταση της υπόθεσης να προγραμματισθεί για το Φεβρουάριο 2018, άρα σε ημερομηνία στο μέσο του σχολικού έτους, ενώ η απόφαση θα εκδοθεί πολύ αργότερα. Οι προσφεύγοντες, στη συνέχεια, επέλεξε την προσφυγή στο Δικαστήριο [ΕΔΔΑ] σε αυτή τη φάση υποστηρίζοντας πως σε αυτήν την περίπτωση δεν διέθεταν αποτελεσματικό ένδικο μέσο. Για το λόγο αυτό, ο Εισηγητής προτείνει να τεθεί ένα ερώτημα σχετικά με την εξάντληση των εσωτερικών ένδικων μέσων.


  1. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαδοχικές αναβολές της εξέτασης των υποθέσεων από το Συμβούλιο της Επικρατείας και τη μικρή πιθανότητα αυτό να εκδώσει την απόφασή του κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2017-2018, οι προσφεύγοντες μπορεί να θεωρηθούν, εν προκειμένω, πως απαλλάσσονται από την εξάντληση των εσωτερικών ένδικων μέσων ;
  1. Η υποχρέωση των προσφευγόντων γονέων να υποβάλλουν υπεύθυνη δήλωση ότι οι προσφεύγουσες κόρες τους δεν είναι Χριστιανές Ορθόδοξοι για να απαλλαγούν από τα θρησκευτικά, η διατήρηση των δηλώσεων αυτών στα αρχεία του σχολείου και η έρευνα που θα πρέπει να κάνει ο διευθυντής του σχολείου για να ελέγξει την ακρίβεια αυτών των δηλώσεων προσβάλλει το δικαίωμα των προσφευγουσών μαθητριών για σεβασμό της ιδιωτικής τους ζωής, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 8 σε συνδυασμό με το άρθρο 14;
  1. Η υποχρέωση των προσφευγόντων γονέων να αποκαλύψουν ότι οι προσφεύγουσες κόρες τους δεν είναι Χριστιανές Ορθόδοξοι, προκειμένου να απαλλαγούν από τα θρησκευτικά θίγει το δικαίωμα των τελευταίων που κατοχυρώνεται από το άρθρο 9, που σημαίνει το δικαίωμα να μην εκδηλώνουν τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις τους, σε συνδυασμό με το άρθρο 14 ;
  1. Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του που επιτελεί στον τομέα της εκπαίδευσης, το εναγόμενο Κράτος έχει εξασφαλίσει ότι οι πληροφορίες ή γνώσεις που περιλαμβάνονται στα προγράμματα των θρησκευτικών για το σχολικό έτος 2017/2018 μεταδίδονται

– με αντικειμενικό, κριτικό και πλουραλιστικό τρόπο, άρα συνεπή με την πρώτη πρόταση του άρθρου 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου, έναντι των προσφευγουσών μαθητριών;

– με σεβασμό στις θρησκευτικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις των προσφευγόντων γονέων, σύμφωνα με τη δεύτερη πρόταση του άρθρου 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου;

[Μετάφραση του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι από το γαλλικό πρωτότυπο]